Chuỗi hoạt động “Theo dấu chân 100 năm Cà phê Khe Sanh” không chỉ đánh dấu cột mốc một thế kỷ cây cà phê bén rễ trên đất đỏ bazan mà còn tôn vinh hành trình hồi sinh kỳ diệu và sự vươn mình ra thế giới của thương hiệu Arabica miền Tây Quảng Trị.
Mốc son một thế kỷ và sự hồi sinh kỳ diệu
Tối 24/10/2026, tại Nhà văn hóa Vân Kiều - Pa Kô (xã Khe Sanh, tỉnh Quảng Trị), Lễ khai mạc chuỗi hoạt động “Theo dấu chân 100 năm Cà phê Khe Sanh” và chương trình nghệ thuật “Cà phê Khe Sanh – Hương vị hòa bình” đã chính thức diễn ra.
Đây là sự kiện trọng tâm nằm trong khuôn khổ Lễ hội Vì Hòa bình năm 2026, diễn ra từ ngày 24 đến 26/10/2026. Với nhiều chương trình phong phú như triển lãm, hội thảo chuyên đề, chiếu phim tư liệu và hội thi nhà nông, sự kiện không chỉ tôn vinh hành trình 100 năm phát triển mà còn mở ra chương mới đầy triển vọng cho ngành hàng cà phê Quảng Trị.
Trong khuôn khổ buổi lễ khai mạc, các đồng chí lãnh đạo tỉnh đã trao tặng quà cho 30 hộ nghèo, gia đình chính sách; trao tặng bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh cho 3 tập thể và 5 cá nhân có đóng góp phát triển ngành hàng cà phê đặc sản; trao tặng hoa cảm ơn các nhà tài trợ đồng hành với các hoạt động của lễ hội.
Lịch sử cà phê Khe Sanh bắt đầu từ năm 1926, khi nhà thực vật học người Pháp Eugène Poilane nhận thấy tiềm năng vượt trội của vùng đất cao nguyên này và đặt nền móng cho đồn điền đầu tiên. Trải qua những thăng trầm, vùng đất từng ghi dấu di tích Đồn Mụ Rôm (nơi thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên của huyện Hướng Hóa) và là "tọa độ lửa" khốc liệt trong chiến tranh, nay đã hồi sinh mạnh mẽ.
Sau năm 1975, màu xanh sự sống dần thay thế những hố bom năm cũ. Sự ra đời của Nông trường Cà phê Khe Sanh (1978) cùng dấu ấn chuyển đổi của Công ty Cổ phần Nông sản Tân Lâm và sự hỗ trợ kỹ thuật từ các dự án quốc tế (như GIZ - Đức) đã tạo nên bước ngoặt lớn. Giống Arabica Catimor được đưa vào trồng thử nghiệm, nhanh chóng bén rễ và phát triển vượt bậc.
Đến nay, toàn vùng đã hình thành vùng chuyên canh hơn 4.000 ha, đạt sản lượng gần 5.000 tấn cà phê nhân mỗi năm. Cây cà phê trở thành trụ cột kinh tế, mang lại sinh kế bền vững cho hơn 8.620 hộ dân, trong đó có hơn một nửa là đồng bào dân tộc thiểu số Bru - Vân Kiều và Pa Kô.
Các cột mốc phát triển của Cà phê Khe Sanh
1926: Eugène Poilane khai phá đồn điền cà phê đầu tiên tại Khe Sanh.
1978: Thành lập Nông trường Cà phê Khe Sanh sau khi đất nước thống nhất.
1990 – nay: Đưa giống Arabica Catimor vào sản xuất, mở rộng vùng chuyên canh lên hơn 4.000 ha.
11/2025: Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký Chỉ dẫn địa lý "Khe Sanh".
10/2026: Tổ chức Kỷ niệm 100 năm, khẳng định vị thế thương hiệu trên bản đồ nông sản thế giới.
Món quà từ thiên nhiên và "tấm hộ chiếu" ra thế giới
Arabica Khe Sanh sở hữu hương vị khác biệt nhờ hội tụ những ưu ái đặc biệt của thiên nhiên: Độ cao 450 – 680m so với mực nước biển, thổ nhưỡng đất đỏ bazan màu mỡ, biên độ nhiệt ngày - đêm chênh lệch 7 – 10°C cùng lớp sương mù đặc trưng của dải Trường Sơn. Tất cả kết tinh nên hạt cà phê có vị chua thanh tự nhiên, đậm đà và hậu vị ngọt sâu.
Từ nền tảng thiên nhiên kết hợp với quy trình canh tác, chế biến ngày càng hoàn thiện, thương hiệu cà phê Khe Sanh đã gặt hái nhiều giải thưởng uy tín, cụ thể: Sản phẩm OCOP chất lượng cao; Sản phẩm Khe Sanh Coffee (100% Arabica bột) đạt chuẩn OCOP 5 sao cùng nhiều dòng sản phẩm chế biến sâu đạt OCOP 3 - 4 sao.
Khẳng định vị thế quốc tế: Đạt giải Bạc tại Cuộc thi “Coffee Roasted at the Origin” (AVPA - Pháp năm 2022), lọt Top 5 cà phê đặc sản thế giới năm 2023 và liên tục đạt giải cao tại các cuộc thi Cà phê đặc sản Việt Nam.
Đặc biệt, ngày 04/11/2025, Cục Sở hữu trí tuệ đã chính thức cấp Giấy chứng nhận đăng ký Chỉ dẫn địa lý số 00148 cho sản phẩm cà phê Khe Sanh. Đây được xem là "tấm hộ chiếu" pháp lý quan trọng, giúp gia tăng giá trị sản phẩm và tạo đà cho cà phê Quảng Trị tự tin xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Mỹ, Châu Âu và Nhật Bản.
Ba chiến lược đưa Khe Sanh thành điểm đến hòa bình và thịnh vượng
Phát biểu tại lễ khai mạc, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh: “Khe Sanh không chỉ là địa danh lịch sử mà còn có tiềm năng trở thành cực phát triển kinh tế, du lịch và thương mại của tỉnh. Chúng ta cần chuyển hóa giá trị lịch sử thành giá trị phát triển, đưa Khe Sanh từ một chiến trường nổi tiếng thế giới thành một điểm đến của hòa bình, giao thương và thịnh vượng".
Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh Quảng Trị tập trung triển khai ba định hướng chiến lược trọng tâm:
Một là, nâng cao chất lượng và bản sắc: Chuyển trọng tâm từ mở rộng diện tích sang tối ưu hóa giá trị trên mỗi đơn vị diện tích; tập trung phát triển dòng cà phê đặc sản và cà phê chất lượng cao.
Hai là, Đẩy mạnh liên kết chuỗi & sản xuất xanh: Đặt người trồng cà phê làm trung tâm, thúc đẩy liên kết giữa nông dân – hợp tác xã – doanh nghiệp. Áp dụng các tiêu chuẩn canh tác hữu cơ, giảm phát thải, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của quốc tế (như quy định chống phá rừng EUDR của EU).
Ba là, Gắn kết nông nghiệp với du lịch - văn hóa: Khai thác mô hình du lịch trải nghiệm Khe Sanh Coffee Tour gắn liền với thông điệp "Make coffee, not war" (Làm cà phê, không làm chiến tranh).
Hành trình 100 năm của cà phê Khe Sanh là minh chứng sống động cho tinh thần kiên cường và khát vọng vươn lên. Từ những chồi xanh mọc lên trên vùng đất từng chịu nhiều đau thương, cà phê Khe Sanh giờ đây không chỉ mang giá trị kinh tế đơn thuần mà còn truyền đi thông điệp hòa bình sâu sắc, tự hào ghi danh trên bản đồ nông sản toàn cầu.
Đến với Khe Sanh hôm nay, du khách không chỉ được tự tay thu hái, rang xay cà phê cùng đồng bào Vân Kiều, Pa Kô mà còn được lắng nghe câu chuyện về sự hồi sinh phi thường của mảnh đất này.
Nguồn tin: kinhtemoitruong.vn
