Đảng bộ và Nhân dân Quảng Trị mãi tự hào về Tổng Bí thư Lê Duẩn, người con ưu tú của quê hương mà tên tuổi và sự nghiệp gắn liền với một chặng đường lịch sử hào hùng của dân tộc, trường tồn với non sông đất nước và chính đồng chí Lê Duẩn cũng rất tự hào về miền đất và con người Quảng Trị.
Sinh thời, mặc dù gánh vác nhiệm vụ nặng nề của Đảng và Nhân dân giao phó, đồng chí Lê Duẩn vẫn luôn nhớ về Quảng Trị, quê hương nghèo khó nhưng sâu nặng nghĩa tình, mảnh đất đã sản sinh, nuôi dưỡng và tiếp sức cho đồng chí trong những năm tháng sống, chiến đấu vô cùng gian lao vất vả. Bên nỗi lo chung cho non sông đất nước, đồng chí luôn dành tình cảm ưu ái cho quê hương, thường xuyên theo dõi sát sao phong trào cách mạng quê nhà.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, mặc dù thời gian hoạt động của đồng chí Lê Duẩn ở Quảng Trị không dài, nhưng vai trò của đồng chí đối với phong trào cách mạng ở Quảng Trị rất quan trọng. Đặc biệt, trong giai đoạn 1936-1939, những đóng góp của đồng chí trong chỉ đạo, khôi phục lại tổ chức đảng và phát động cao trào đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ đã để lại dấu ấn rất sâu sắc.
Bước vào năm 1936, nhiều cán bộ, đảng viên Quảng Trị do bị giam cầm lâu ngày, mới ra khỏi nhà tù thực dân, chưa liên lạc được với cấp trên nên chưa nắm vững chủ trương, chính sách, phương thức hoạt động của Đảng trong tình hình mới. Một số vẫn giữ quan điểm hoạt động theo phương thức cũ, không theo đường lối công khai, hợp pháp; một số tuy nhạy bén với tình hình nhưng chưa tiếp thu được chủ trương mới nên lúng túng trong hoạt động. Trước tình hình đó, ngay sau khi thoát khỏi nhà tù Côn Đảo (10/1936), đồng chí Lê Duẩn đã về ngay Quảng Trị, chỉ đạo cán bộ, đảng viên nhanh chóng bắt liên lạc với các cơ sở cũ. Đồng chí đã đi khắp các địa bàn để nắm tình hình và tổ chức truyền đạt cho các đảng viên cộng sản về tinh thần Nghị quyết Đại hội VII Quốc tế cộng sản, Nghị quyết Đại hội Đảng cộng sản Đông Dương lần thứ I…. Đồng chí đã tập hợp lực lượng thanh niên ở các huyện: Triệu Phong, Cam Lộ, Hải Lăng để tuyên truyền, giác ngộ, đưa họ vào tổ chức, tham gia hoạt động cách mạng.
Với sự năng động, nhiệt tình và tư duy lý luận sâu sắc, nhạy bén, đồng chí đã nhanh chóng tập hợp được những cán bộ cốt cán làm hạt nhân lãnh đạo phong trào, chắp nối được các cơ sở đảng, tập hợp các tầng lớp nhân dân trong Mặt trận dân chủ. Nhờ vậy, chỉ sau một thời gian ngắn, các tổ chức cơ sở đảng được khôi phục và đến cuối năm 1936, Tỉnh ủy lâm thời Quảng Trị được thành lập gồm các đồng chí: Lê Duẩn, Hồ Xuân Lưu, Nguyễn Hữu Khiếu, Trần Mạnh Quỳ.
Tiếp thu đường lối đấu tranh cách mạng mới do đồng chí Lê Duẩn truyền đạt, hưởng ứng phong trào Đông Dương đại hội. Đặc biệt, phong trào đón Gôđa ở Quảng Trị đã gây tiếng vang lớn, lan rộng trong toàn xứ Trung Kỳ. Sau cuộc biểu tình đón Gôđa, mặc dù thực dân Pháp và phong kiến Nam triều tìm cách hạn chế hoạt động của các “cựu chính trị phạm”, song dưới sự chỉ đạo sâu sát và khôn khéo của đồng chí Lê Duẩn, phong trào cách mạng ở Quảng Trị đã phát triển cả bề rộng lẫn bề sâu, các tổ chức hợp pháp và nửa hợp pháp như hội hiếu, tổ đọc sách báo... có tác dụng lớn cho việc tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng.
Cũng trong giai đoạn này, đồng chí Lê Duẩn đã rất chú trọng nhiệm vụ củng cố, phát triển tổ chức đảng. Trong quá trình lên Ba Lòng buôn bán để gây quỹ cho tổ chức cách mạng, đồng chí Lê Duẩn đã tìm cách xây dựng cơ sở đảng; thông qua việc tổ chức cho quần chúng nhân dân tham gia các phong trào cách mạng để xây dựng và củng cố tổ chức. Nhờ vậy, trong thời gian ngắn, Tỉnh ủy lâm thời được sớm thành lập, các cơ sở phục hồi khắp nơi. Tháng 6/1937, đồng chí Lê Duẩn đã trực tiếp chỉ đạo Hội nghị đại biểu Đảng bộ tỉnh, chỉ rõ nhiệm vụ trọng tâm là củng cố, phát triển đảng, tổ chức đảng theo lối bí mật; quyết định thành lập Huyện ủy và xây dựng các chi bộ đảng ở các làng, xã; đẩy mạnh hơn nữa việc xây dựng các tổ chức quần chúng theo hình thức công khai hợp pháp và nửa hợp pháp; quyết định xuất bản báo Tranh đấu và bầu Ban Chấp hành Đảng bộ do đồng chí Hoàng Hữu Chấp làm Bí thư.
Đến cuối năm 1937, các Huyện ủy Triệu Phong, Vĩnh Linh, Hải Lăng, Cam Lộ, Gio Linh đều được thành lập. Đến 1938, mặc dù bị địch khủng bố, đàn áp, phong trào đấu tranh vẫn được duy trì rộng khắp các địa bàn toàn tỉnh, số lượng đảng viên của Đảng bộ tăng lên, toàn tỉnh có 40 chi bộ với 200 đảng viên. Quảng Trị là tỉnh đầu tiên ở Trung kỳ thành lập được Đảng bộ chính thức.
Trước những chuyển biến hết sức phức tạp của tình hình trong nước và thế giới, nhận thấy đấu tranh công khai, hợp pháp không còn phù hợp, đồng chí Lê Duẩn chỉ đạo Đảng bộ tỉnh chuyển hướng công tác, giữ gìn cơ sở, và chủ trương các cán bộ huyện, tỉnh phải sẵn sàng thoát ly, tạm ẩn náu trong lúc địch ráo riết khủng bố. Nhờ quán triệt tốt tư tưởng chỉ đạo của đồng chí Lê Duẩn, trong các đợt địch khủng bố, hầu hết các cán bộ tỉnh được bảo vệ, phong trào cách mạng Quảng Trị vẫn được duy trì và phát triển, liên tiếp giành được những chiến công to lớn, góp phần cùng cả nước đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đi đến thắng lợi hoàn toàn.
Trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước, Quảng Trị là một địa bàn chiến lược, nơi đụng đầu trực tiếp của hai chế độ. Quảng Trị đã luôn được Bác Hồ, đồng chí Lê Duẩn cùng Bộ Chính trị theo dõi, chỉ đạo, cổ vũ, động viên. Đó là động lực to lớn để Đảng bộ, quân, dân Quảng Trị nêu cao truyền thống anh hùng bất khuất, phát huy sức mạnh tổng hợp để chiến đấu và chiến thắng, lập nên nhiều chiến công vang dội làm nức lòng cả nước.
Những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, miền Nam nói chung và Quảng Trị nói riêng phải trải qua nhiều thử thách, cam go. Sau các đợt “tố cộng, diệt cộng” khốc liệt của Mỹ-Diệm, ở Quảng Trị phong trào cách mạng đứng trước tình thế hết sức nghiêm trọng. Tháng 10/1957, Tỉnh ủy Quảng Trị mở hội nghị tại số nhà 55-Hàng Chuối, Hà Nội. Đồng chí Lê Duẩn trực tiếp đến dự hội nghị và truyền đạt tinh thần Đề cương cách mạng miền Nam. Đồng chí phân tích cụ thể tình hình cách mạng, nhắc nhở, trước hết mỗi Tỉnh ủy viên, Huyện ủy viên phải đi về nơi mình am hiểu nhất để xây dựng cơ sở đảng.
Từ phương hướng, chiến lược đấu tranh tài tình, sáng tạo của Trung ương Đảng mà trực tiếp là đồng chí Lê Duẩn; Tỉnh ủy Quảng Trị thoát khỏi tình trạng bế tắc, lúng túng về đường lối, phương châm, phương pháp đấu tranh; bước đầu khắc phục tư tưởng dao động, hoài nghi trong cấp uỷ. Đảng bộ, quân và dân Quảng Trị được tiếp thêm sức mạnh mới, vững vàng vượt qua thử thách, gian lao, phát huy cao độ truyền thống kiên cường, bất khuất, chủ động và sáng tạo lập nên nhiều chiến công vang dội. Từ phong trào đồng khởi miền núi năm 1960 đến phong trào đồng khởi nông thôn đồng bằng 1964, thực lực cách mạng của tỉnh đã lớn mạnh gấp nhiều lần. Căn cứ cách mạng nối liền với Vĩnh Linh-miền Bắc xã hội chủ nghĩa và Thừa Thiên, tạo thế liên hoàn chiến lược. Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, Đảng bộ và Nhân dân Quảng Trị đã góp sức xứng đáng vào thắng lợi giòn giã tại mặt trận Khe Sanh, thực hiện đúng sự chỉ đạo của đồng chí Lê Duẩn trong thư gửi Trung ương Cục và Quân ủy miền Nam ngày 18/1/1968: “Giáng cho chúng những đòn tiến công sấm sét làm thay đổi cục diện chiến tranh, làm lung lay hơn nữa ý chí xâm lược của đế quốc Mỹ, buộc Mỹ phải thay đổi chiến lược, phải xuống thang chiến tranh”. Đó cũng là kết quả của quá trình vận động quần chúng, xây dựng cơ sở theo kinh nghiệm của đồng chí Lê Duẩn, Quảng Trị trở thành điểm sáng trong công tác phát động quần chúng, vinh dự báo cáo điển hình tại Hội nghị Khu ủy Khu V/1964.
Cùng với Bác Hồ và Bộ Chính trị lãnh đạo cuộc chiến đấu của cả nước, trên cương vị là Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đồng chí Lê Duẩn dành nhiều thời gian nghiên cứu vị trí chiến lược của Trị-Thiên, theo dõi sát sao diễn biến ở chiến trường, để có những chỉ đạo cụ thể. Đồng chí chỉ rõ những khó khăn, thuận lợi cũng như những mặt còn yếu cần nhanh chóng khắc phục nhằm tạo chuyển biến lớn trên chiến trường Trị-Thiên. Được sự chỉ đạo đúng đắn của đồng chí Lê Duẩn, Quảng Trị ra sức xây dựng căn cứ địa vững mạnh, phát triển lực lượng, phối hợp chặt chẽ với bộ đội chủ lực và nước bạn, giành thắng lợi to lớn trong chiến dịch Đường 9-Nam Lào (năm 1971) đẩy địch vào thế co cụm, hoang mang, dao động. Trên đà thắng lợi, Quảng Trị mở cuộc tiến công và nổi dậy chiến lược năm 1972, giải phóng một tỉnh đầu tiên của miền Nam.
Ngay sau khi quê hương được giải phóng, đồng chí Lê Duẩn đã chia sẻ niềm vui với Đảng bộ Quảng Trị: Chưa bao giờ cuộc kháng chiến của ta có được thế trận tốt và lực lượng hùng hậu như ngày nay. Đồng thời, đồng chí phân tích cặn kẽ tình hình mới và chỉ ra những nhiệm vụ cần thiết trước mắt của Quảng Trị: Nắm chắc tình hình, kiên quyết tiến lên giành thắng lợi mới, đẩy mạnh phong trào cách mạng ở vùng địch kiểm soát, thực hiện chính sách hòa hợp dân tộc ở vùng mới giải phóng nhằm ổn định chính trị, tạo cơ sở từng bước ổn định đời sống, ổn định kinh tế.
Đất nước hòa bình, thống nhất, trong một lần về thăm quê (ngày 2/8/1978) bồi hồi xúc động khi thấy quê hương tiêu điều xơ xác do chiến tranh tàn phá, đồng chí Lê Duẩn nói: “Đối với tất cả chúng ta quê hương biết bao tình sâu nghĩa nặng, riêng tôi ngoài công việc chung của cả nước vẫn thường nghĩ đến tỉnh nhà và tự hỏi không biết đồng bào trong tỉnh từ ngày giải phóng đến nay như thế nào”. Về thăm quê hương, cùng với lãnh đạo tỉnh, đồng chí dành thời gian thăm những cơ sở đã từng chăm sóc, bảo vệ phong trào, bảo vệ Đảng những lúc khó khăn nhất để đáp lại nghĩa tình sâu nặng của đồng bào, đồng chí; thăm những gia đình liệt sĩ, thương binh, những người già cả, neo đơn. Trong những lần về thăm quê, đồng chí Lê Duẩn đã để lại cho Đảng bộ và Nhân dân tỉnh nhà những tình cảm sâu nặng và nhiều kỷ niệm sâu sắc. Khi vào thăm Vĩnh Linh, đồng chí căn dặn “...Bấy giờ tất cả đều làm chủ chế độ mới, xây dựng một nền kinh tế mới, phải đảm bảo đời sống mới của mọi người no đủ...”. “Nếu trong tỉnh này mà còn một gia đình nào đó con không có áo bận... thì tôi không chịu... và không cho phép làm chuyện đó”.
Mặc dù bộn bề công việc trong những lần về Quảng Trị, đồng chí đã đi thăm hầu hết các huyện, thị trong tỉnh như: Hướng Hóa, Đông Hà, Vĩnh Linh, Triệu Hải (Hải Lăng, Triệu Phong). Đồng chí rất vui khi quê hương đổi mới “Tôi về đây thấy con sông Thạch Hãn có nước tôi mừng lắm-nghe ai cũng học cấp II, cấp III-Trước bảo Quảng Trị nghèo, bây giờ không nghèo nữa.....”.
Tình cảm của đồng chí Lê Duẩn đối với quê hương Quảng Trị thật sâu đậm, gần gũi. Sự quan tâm của đồng chí Lê Duẩn đối với Đảng bộ và Nhân dân Quảng Trị không chỉ là tình cảm, là trách nhiệm của lãnh đạo đối với Nhân dân mà còn là những tình cảm chân thành của người cách mạng đối với đất mẹ, tình cảm của thế hệ người đi trước đối với lớp con cháu hôm nay. Hình ảnh của đồng chí Lê Duẩn, những buổi gặp gỡ, chuyện trò chứa chan tình cảm giữa đồng chí với đồng bào, cán bộ, chiến sĩ, những lời nói ấm áp, chân tình và những giọt nước mắt vui sướng của đồng chí, mãi mãi khắc sâu trong ký ức và tâm khảm của đồng bào, đồng chí quê hương.
Ngày 10/7/1986, đồng chí Lê Duẩn giã từ cõi đời ở tuổi 79 trong niềm tiếc thương vô hạn của toàn Đảng, toàn dân tộc. Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Quảng Trị ai cũng lặng người vì xúc động, đau đớn, tiếc thương. Trong lễ viếng, cùng với đoàn đại biểu Quảng Trị, bà con, cô bác, các cháu thanh niên, thiếu niên, nhi đồng tập trung quanh ngôi nhà đồng chí; trước nén hương thơm và linh hồn của người con vĩ đại, ai cũng kính cẩn, nghiêng mình và thầm hứa với đồng chí phải quyết tâm làm nhiều, làm tốt hơn nữa để không phụ lòng mong ước của đồng chí.
Nguồn tin: Báo Quảng Trị
