Quảng Trị vốn được biết đến với nguồn nguyên liệu gừng rất dồi dào, tuy nhiên, sản phẩm sau thu hoạch chủ yếu được tiêu thụ ở dạng gừng tươi, phụ thuộc vào thị trường thời vụ, giá bán thấp và không ổn định, công tác bảo quản sau thu hoạch và chế biến còn hạn chế, dẫn đến hiệu quả kinh tế chưa cao. Trước thực tế đó, Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số, Sở Khoa học và Công nghệ đã triển khai nhiệm vụ: “Nghiên cứu quy trình, sản xuất thử nghiệm tạo sản phẩm bột gừng làm gia vị và bột trà gừng hòa tan từ củ gừng tươi bằng công nghệ sấy tiên tiến”.
Theo chủ nhiệm nhiệm vụ Trần Thị Hoài Thương, nhiệm vụ hướng tới mục tiêu nghiên cứu, hoàn thiện quy trình sản xuất bột gừng làm gia vị và bột trà gừng chanh hòa tan sử dụng công nghệ sấy tiên tiến. Qua đó, góp phần nâng cao giá trị của nguyên liệu gừng, chuyển dịch từ tiêu thụ thô sang chế biến sâu, tạo ra các sản phẩm có giá trị thương mại cao, dễ bảo quản và phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại.
Kết quả nghiên cứu còn có khả năng ứng dụng trực tiếp tại doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm cho lao động địa phương và thúc đẩy phát triển vùng nguyên liệu bền vững. Đáng chú ý, việc tận dụng phụ phẩm trong quá trình chế biến và định hướng áp dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng còn giúp giảm thiểu tác động đến môi trường, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp xanh và bền vững.
Với thời gian thực hiện nhiệm vụ từ tháng 12/2024-3/2026, nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát và đánh giá nguồn nguyên liệu gừng tại các huyện: Hướng Hóa, Đakrông, Gio Linh và Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị cũ. Sau đó, kết hợp nghiên cứu tài liệu và các quy định hiện hành về an toàn thực phẩm, nhóm đã xây dựng bộ tiêu chuẩn nguyên liệu đầu vào đối với củ gừng tươi thương phẩm phục vụ chế biến.
Đây là cơ sở để kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào và ổn định chất lượng sản phẩm chế biến từ gừng. Nhiệm vụ đã xây dựng quy trình sơ chế nguyên liệu gừng tươi gồm các công đoạn chính: Lựa chọn nguyên liệu, phân loại, loại bỏ tạp chất và phần hư hỏng, cạo vỏ, tách nhỏ và rửa sạch bằng thiết bị rửa chuyên dụng.
Nhóm nghiên cứu đã nghiên cứu, sản xuất bột gừng làm gia vị sử dụng công nghệ sấy bơm nhiệt gồm các công đoạn chính: Sơ chế nguyên liệu, cắt lát, sấy bơm nhiệt, nghiền và đóng gói. Đồng thời, sản xuất 100kg bột gừng làm gia vị bằng công nghệ sấy bơm nhiệt với kết quả kiểm nghiệm cho thấy sản phẩm đạt yêu cầu về chất lượng và an toàn thực phẩm theo các quy chuẩn hiện hành.
Đáng chú ý, nhóm cũng đã nghiên cứu, sản xuất thử nghiệm bột trà gừng hòa tan sử dụng công nghệ sấy thăng hoa, công nghệ sấy nhiệt chân không và tiến hành so sánh hai công nghệ này. Kết quả, hiệu quả công nghệ sấy thăng hoa thấp và không tạo được sản phẩm đạt yêu cầu chất lượng.
Trong khi đó, công nghệ sấy nhiệt chân không cho sản phẩm đạt yêu cầu về cảm quan, độ hòa tan và tính ổn định; đồng thời, có chi phí đầu tư và vận hành phù hợp hơn với điều kiện sản xuất thực tế. Do vậy, nhóm nghiên cứu lựa chọn công nghệ sấy nhiệt chân không để hoàn thiện quy trình sản xuất bột trà gừng hòa tan phục vụ sản xuất thử nghiệm và ứng dụng thực tế.
Từ đó, nhóm đã nghiên cứu, sản xuất thử nghiệm bột trà gừng chanh hòa tan sử dụng công nghệ tiên tiến. Quy trình công nghệ gồm các công đoạn chính: Sơ chế nguyên liệu, ép dịch gừng, lắng-lọc, phối trộn với maltodextrin, sấy nhiệt chân không, nghiền và phối trộn với bột chanh, bột cỏ ngọt, sau đó đóng gói thành phẩm. Sản phẩm thu được có dạng bột tơi mịn, màu vàng nhạt, mùi thơm đặc trưng của gừng và chanh, vị cay nhẹ, chua dịu và ngọt thanh; hòa tan tốt trong nước nóng, độ ẩm ≤ 5%, đáp ứng yêu cầu bảo quản và an toàn thực phẩm. Quy trình sản xuất vận hành ổn định và có khả năng áp dụng ở quy mô công nghiệp.
Theo bà Trần Thị Hoài Thương, kết quả nghiên cứu có khả năng ứng dụng trong lĩnh vực chế biến thực phẩm và dược liệu, đặc biệt trong chế biến sâu các sản phẩm từ gừng và chanh theo hướng thực phẩm hòa tan tiện lợi. Việc áp dụng quy trình công nghệ góp phần nâng cao giá trị gia tăng của nguyên liệu nông sản, đa dạng hóa sản phẩm từ dược liệu địa phương và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng.
Quy trình và sản phẩm của đề tài có thể chuyển giao cho các doanh nghiệp, cơ sở chế biến thực phẩm, cơ sở sản xuất dược liệu và đơn vị có nhu cầu phát triển sản phẩm đồ uống hòa tan từ thảo dược ở quy mô sản xuất thực tế. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, nhóm nghiên cứu đã tiến hành xây dựng nhãn hiệu, thiết kế bao bì và hoàn thiện hồ sơ pháp lý cho sản phẩm bột trà gừng chanh hòa tan. Sản phẩm đã được xây dựng bộ tiêu chuẩn cơ sở (TCCS 16:2025/GOLDHERBAL) và hoàn thiện hồ sơ tự công bố sản phẩm theo quy định hiện hành.
Nguồn tin: Báo Quảng Trị
