Sau gần 2 thập kỷ chờ đợi, Khu Di tích quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải (tỉnh Quảng Trị) đã được tu bổ, tôn tạo và đưa vào vận hành, mở ra diện mạo mới cho một “địa chỉ đỏ” gắn với ký ức chia cắt và khát vọng thống nhất của dân tộc. Sự chuyển mình này không chỉ dừng lại ở việc chỉnh trang cảnh quan, mà còn thể hiện một cách tiếp cận mới trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản trong bối cảnh hiện đại.
Theo bà Lê Thị Tố Hoài, Trưởng Ban Quản lý Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải, dự án Công viên Thống Nhất tại Khu Di tích đã được bàn giao cho Ban Quản lý đúng dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026) là hành động thiết thực để bảo tồn hồn cốt lịch sử, giáo dục đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và gìn giữ di sản quý báu này cho muôn đời sau.
Trước đó, dự án Công viên Thống Nhất tại Khu Di tích được UBND tỉnh Quảng Trị phê duyệt vào tháng 12/2024 với tổng mức đầu tư khoảng 80 tỷ đồng, triển khai thi công từ tháng 8/2025. Dự án tập trung tu bổ, nâng cấp nhiều hạng mục quan trọng như kỳ đài, cầu Hiền Lương, nhà liên hợp, nhà làm việc của Ban Quản lý, hệ thống nhà đón tiếp và các công trình phụ trợ tại cả hai bờ Bắc - Nam sông Bến Hải. Đây được xem là đợt trùng tu toàn diện, quy mô lớn nhất trong hơn 20 năm qua đối với Di tích đặc biệt này.
Một trong những điểm đáng chú ý của đợt tu bổ lần này là nguyên tắc bảo tồn tối đa yếu tố gốc của Di tích. Trong quá trình trùng tu Cầu Hiền Lương, các cấu kiện còn khả năng sử dụng tiếp tục được giữ lại, gia cố và tái lắp đặt nhằm bảo đảm tính nguyên bản lịch sử.
Cùng với đó, nhiều hạng mục được cải tạo theo hướng hiện đại nhưng vẫn hài hòa với tổng thể không gian di sản. Mặt cầu được lát lại bằng gỗ lim, kết cấu được gia cố chắc chắn; các mảng màu đặc trưng trên cầu được sơn mới, tạo nên diện mạo vừa quen thuộc, vừa tươi mới.
Không gian cảnh quan cũng được mở rộng và tổ chức lại một cách khoa học hơn. Các tuyến đường dạo, thảm cỏ, cây xanh được bố trí hợp lý, hình thành một tổng thể hài hòa, vừa bảo đảm tính trang nghiêm, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho du khách tiếp cận và trải nghiệm.
Đáng chú ý, Công viên Thống Nhất - hạng mục trung tâm của dự án được định hình như một không gian văn hóa ngoài trời, nơi kết nối các giá trị lịch sử với đời sống hiện tại. Sự kết hợp giữa yếu tố truyền thống và hiện đại đã góp phần làm nổi bật thông điệp về hòa hợp, đoàn kết dân tộc - tinh thần xuyên suốt của Di tích.
Diện mạo mới - trải nghiệm mới
Sau khi dự án hoàn thành và từng bước đi vào hoạt động, diện mạo của Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải đã có sự thay đổi rõ rệt. Không gian trở nên khang trang, đồng bộ hơn, với hệ thống hạ tầng được nâng cấp, bãi đỗ xe rộng rãi, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của du khách.
Thực tế ghi nhận cho thấy, những thay đổi này đã mang lại hiệu ứng tích cực. Du khách đến tham quan không chỉ cảm nhận rõ sự cải thiện về cảnh quan mà còn có trải nghiệm thuận lợi, trọn vẹn hơn. Bà Nguyễn Thị Nam (khách du lịch đến từ Đà Nẵng) chia sẻ: “Trong lần trở lại thứ hai này, tôi nhận thấy Khu Di tích đã thay đổi đáng kể so với năm 2020, từ không gian đến cách tổ chức cảnh quan, tạo ấn tượng tốt hơn và xứng tầm với giá trị lịch sử”.
Không chỉ là điểm đến tham quan, Di tích sau tu bổ còn trở thành không gian để mỗi người “lắng lại”, cảm nhận sâu sắc hơn về giá trị của hòa bình, độc lập - điều đã được đánh đổi bằng biết bao hy sinh của các thế hệ đi trước.
Ký ức lịch sử trong dòng chảy hiện đại
Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải không chỉ là một địa danh, mà còn là biểu tượng của lịch sử dân tộc. Sau Hiệp định Geneva năm 1954, vĩ tuyến 17 trên sông Bến Hải trở thành giới tuyến quân sự tạm thời, chia cắt hai miền Nam - Bắc trong suốt 21 năm. Cầu Hiền Lương, dòng sông Bến Hải đã đi vào ký ức dân tộc như một vết cắt lịch sử, đồng thời là biểu tượng cho khát vọng thống nhất non sông.
Chính vì vậy, việc tu bổ, tôn tạo Di tích không chỉ nhằm cải thiện hạ tầng mà còn mang ý nghĩa gìn giữ những dấu tích thiêng liêng, giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Bà Lê Thị Tố Hoài cho hay: “Hiện, vẫn còn một số hạng mục của dự án Công viên Thống Nhất đang tiếp tục triển khai, khiến một số điểm trong tổng thể chưa thực sự đồng bộ. Tuy nhiên, những tồn tại này được kỳ vọng sẽ sớm được khắc phục trong thời gian tới, nhằm hoàn thiện không gian Di tích và nâng cao hiệu quả vận hành”.
Việc hoàn thiện đồng bộ các hạng mục sẽ không chỉ nâng cao chất lượng phục vụ mà còn góp phần gia tăng sức hấp dẫn của điểm đến. Khi không gian Di sản được tổ chức hợp lý, kết nối hài hòa, giá trị lịch sử sẽ được truyền tải một cách trực quan, sinh động hơn đến công chúng.
Với nền tảng đã được tạo dựng từ dự án lần này, cùng với sự tiếp tục đầu tư, hoàn thiện trong thời gian tới, Khu Di tích quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải được kỳ vọng sẽ trở thành điểm nhấn quan trọng trên bản đồ du lịch văn hóa - lịch sử, góp phần lan tỏa những giá trị bền vững của dân tộc.
Nguồn tin: baophapluat.vn
