Ở Quảng Trị, “Phòng đọc biên giới” giúp cán bộ, chiến sĩ có sách để tự học và thư giãn sau giờ làm nhiệm vụ. Bộ đội còn dùng tài liệu ở phòng đọc để giải thích quy định đánh bắt cho ngư dân, đồng bào dân tộc và giúp học sinh tìm hiểu chủ quyền biển đảo…
Cuốn sách luật ra khỏi phòng đọc
Muốn nói với bà con đi biển về những quy định chống khai thác hải sản bất hợp pháp, cán bộ Đồn Biên phòng Cửa Tùng bắt đầu từ tủ sách của đơn vị. Họ đọc Luật Thủy sản, Luật Biển Việt Nam, lựa những điều liên quan đến nghề đánh bắt rồi viết lại thành từng chuyên đề ngắn, dùng trong các buổi nói chuyện với ngư dân. Vào đợt cao điểm hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam, đồn phối hợp với địa phương tổ chức tư vấn ngay tại trạm kiểm soát biên phòng, nơi bộ đội và bà con vốn quen gặp nhau vì công việc đi biển.

Theo báo cáo của Đồn Biên phòng Cửa Tùng, trong giai đoạn 2023–2026, đơn vị đã tổ chức 100 buổi đọc tập trung với 850 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia. Thứ Bảy, Chủ nhật là những ngày đồn dành thời gian để bộ đội tìm hiểu sách, báo. Có được chỗ ngồi đọc cũng nhờ một phần tiền trích từ quỹ tăng gia sản xuất, sự hỗ trợ của các tổ chức, cá nhân và ngày công của chính cán bộ, chiến sĩ sửa sang căn phòng.
Với học trò hai xã Cửa Tùng và Vĩnh Hoàng, căn phòng ấy lại gắn với những lần đến đồn học về biển. Bộ đội cùng các trường tiểu học, THCS đưa các em đến xem phòng truyền thống, hướng dẫn đọc sách rồi kể chuyện về những người lính biên phòng quê mình. Trong “Tiết học biên cương”, các em được vẽ tranh, thi kể chuyện, trả lời câu hỏi về chủ quyền biển đảo. Ngay cả chuyện rất gần với trẻ em làng biển như làm sao phòng tránh đuối nước cũng được bộ đội đưa vào buổi gặp.
Đại tá Ngô Minh Điền, Phó Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị, nhìn nhận phòng đọc là “một không gian văn hóa, giáo dục, học tập cộng đồng”. Với những bản xa, nơi học sinh khó có dịp đến đồn, Đại tá Ngô Minh Điền đề xuất đưa tủ sách lưu động đến tận điểm trường, mang sách theo những buổi sinh hoạt bản làng, tuyên truyền pháp luật.
Khi người lính được chọn sách cho mình
Ở cửa khẩu quốc tế La Lay, mối quan tâm của người đọc có khác. Đóng quân trên tuyến biên giới Việt – Lào, cán bộ, chiến sĩ có nhu cầu tìm hiểu lịch sử, tình đoàn kết giữa hai nước. Những cuốn sách về chủ đề này giúp người lính hiểu thêm về mối quan hệ mà họ có phần trách nhiệm gìn giữ trong công việc hằng ngày. Đối với họ đó chính là niềm vui giản dị mà căn phòng mang lại. Hết giờ làm nhiệm vụ, bộ đội có chỗ ngồi thư giãn, gặp đồng đội và trao đổi đôi điều về cuốn sách vừa đọc.

Còn những người lính ở Đồn Biên phòng Hải An cho biết lịch tuần tra, kiểm soát, trực sẵn sàng chiến đấu và những nhiệm vụ đột xuất khiến thời gian dành cho sách có lúc rất ít. Trong nguồn sách Thư viện tỉnh bổ sung hằng năm, bên cạnh tài liệu phục vụ công tác còn có sách văn học, kỹ năng sống, khoa học thường thức. Với anh em vừa xong phiên trực, được tự tìm một cuốn hợp sở thích, ngồi đọc vào lúc thuận tiện là cái thú mà một buổi đọc tập trung khó thay thế.
Tại Đồn Biên phòng Thuận, những trang viết về quê hương, đồng đội có ý nghĩa với người lính thường xuyên sống xa gia đình. Cũng chính đơn vị này nhìn nhận trong tham luận rằng một bộ phận cán bộ, chiến sĩ vẫn chưa đọc sách thường xuyên. Bộ đội làm nhiệm vụ phân tán, sách bổ sung chưa đều, cách giới thiệu sách chưa mấy phong phú. Đề nghị của đồn cũng xuất phát từ khó khăn ấy: giữ nền nếp đọc nhưng để anh em tự chọn sách, thu xếp giờ đọc phù hợp với nhiệm vụ.
Mở thêm phòng, ai lo những đợt sách sau?
Đề xuất nhân rộng phòng đọc trên hai tuyến biên giới đất liền và biển của Đồn Biên phòng Cửa Tùng nay đã có lộ trình cụ thể. Tại hội nghị tổng kết giai đoạn 2023–2026, Sở VHTTDL Quảng Trị đã cùng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh ký kế hoạch phối hợp phát triển mô hình “Phòng đọc biên giới” giai đoạn 2027–2030. Hai bên thống nhất ưu tiên chăm lo những phòng đang hoạt động, đồng thời từng bước mở thêm phòng đọc tại các đồn phía Bắc tỉnh.
Năm 2027, cùng với việc rà soát các phòng đọc hiện có, Thư viện tỉnh và lực lượng biên phòng sẽ đến các đồn phía Bắc tìm hiểu anh em cần đọc gì, đơn vị có thể dành chỗ nào cho sách, ai sẽ phụ trách. Tùy điều kiện từng đồn, phòng Hồ Chí Minh hoặc nơi sinh hoạt văn hóa sẵn có có thể dùng làm chỗ đọc. Từ kết quả khảo sát, hai bên sẽ chọn những đơn vị đủ điều kiện để triển khai trong hai năm 2028–2029.
Một góc phòng đọc tại Đồn Biên phòng Thuận với đa dạng đầu sách giúp cán bộ, chiến sĩ cùng bà con đồng bào dân tộc Bru - Vân Kiều ở xã Lìa tìm hiểu pháp luật, tham khảo thêm các mô hình, kĩ năng phục vụ đời sống, phát triển kinh tế

Theo kế hoạch ký kết, mỗi phòng đọc mới sẽ tham gia mạng lưới luân chuyển sách định kỳ của Thư viện tỉnh. Người phụ trách ở đồn sẽ theo dõi sách nào được tìm đọc, anh em còn thiếu tài liệu gì để báo lại cho thư viện. Đó cũng là điều La Lay mong ở những đợt sách sau.
Hằng năm, Thư viện tỉnh và Phòng Chính trị Bộ đội Biên phòng tỉnh sẽ cùng đánh giá hoạt động của các phòng đọc, trước khi tổng kết vào năm 2030. Từ nay đến đó, cứ mỗi lần chuẩn bị một chuyến sách, thư viện có thể hỏi ngay người phụ trách phòng đọc ở đồn. Chính họ biết cuốn luật nào bộ đội cần tra khi gặp ngư dân, cuốn sách nào anh em muốn tìm trong những giờ nghỉ hiếm hoi ở cửa khẩu. Hàng nghìn lượt bản sách đến các đồn biên phòng
Theo Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị, giai đoạn 2023–2026, Thư viện tỉnh phối hợp với các đồn biên phòng phía Nam tỉnh luân chuyển hàng nghìn lượt bản sách, đồng thời tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam (21.4).
Riêng Đồn Biên phòng Cửa Tùng cho biết đơn vị đã tiếp nhận từ 500 đến 700 đầu sách thuộc nhiều lĩnh vực qua các đợt luân chuyển.
Nguồn tin: baovanhoa.vn