Những năm qua, cùng với việc nâng cao năng suất, sản lượng đánh bắt hải sản, ngư dân đã có nhiều "sáng kiến" hữu ích như dạy nghề sửa chữa tàu, thuyền cho thuyền viên để giữ chân lao động biển, dùng máy tời kéo thuyền lên bờ, làm thuyền bằng vật liệu composite để thay thế thuyền nan truyền thống… Những sáng kiến đó đã giúp ngư dân vùng biển vững tin khi vươn khơi, bám biển.
Trong câu chuyện về những khó khăn của nghề biển hiện nay, ngư dân Bùi Đình Chiến ở thôn Hà Lộc, xã Cửa Việt cho biết, gần 10 năm qua đội tàu 3 chiếc với công suất 800-900 CV/chiếc, chuyên làm nghề lưới rê bùng nhùng, chụp mực và lồng bẫy mực lá… của gia đình ông chưa bao giờ rơi vào tình trạng thiếu lao động phải nằm bờ như một số tàu cá khác.
“Bí kíp” để ông giữ chân lao động là sáng kiến dạy nghề sửa chữa tàu, thuyền cho chính thuyền viên trên đội tàu cá của gia đình. Cứ sau mỗi chuyến biển kéo dài từ 15-20 ngày, thay vì để 28 thuyền viên của đội tàu cá ở nhà rảnh rỗi, ông lại gọi các thuyền viên đến để chỉ dạy nghề gò, hàn, sơn lại thân tàu cá cũng như xử lý những sinh vật biển như hà, hàu bám vào đáy tàu. Mỗi lao động được ông trả công từ 400-500 nghìn đồng/người/ngày. Chính nhờ vậy mà đội tàu đánh bắt xa bờ của gia đình ông ít khi mang tàu đến các cơ sở sửa chữa tàu, thuyền. Người lao động cũng gắn bó mật thiết hơn với đội tàu đánh bắt xa bờ.
Trong ký ức của ngư dân Trần Hứa ở thôn 6, xã Triệu Cơ từ bao đời nay, do đặc thù vùng biển bãi ngang không có cửa lạch để neo đậu tàu, thuyền, nên cách đây khoảng 6 năm, cứ mỗi lần ra khơi vào lộng, ngư dân vùng biển bãi ngang luôn ám ảnh với nỗi vất vả, nhọc nhằn khi phải vần chiếc thuyền (xoay chiếc thuyền) cùng ngư lưới cụ nặng vài tấn từ dưới biển lên bờ và ngược lại. Khi có bão hay áp thấp nhiệt đới, cả chục ngư dân tráng kiện phải vật lộn mấy tiếng đồng hồ trên bờ cát để vần đi, vần lại nhiều lần mới đưa được chiếc thuyền lên gò cao nhằm hạn chế thiệt hại.
Năm 2021, một số ngư dân ở thôn 6, xã Triệu Cơ có dịp lên thăm người thân ở các tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk… và nhìn thấy chiếc máy tời được người dân nơi đây dùng để kéo gỗ. Những ngư dân ấy đã mua về, sau đó cải tiến để “thử nghiệm” kéo thuyền khi cập bờ. Máy tời kéo thuyền ở vùng biển bãi ngang thường được lắp ráp bằng các loại máy nổ diesel D10, D15…, tang cuốn cáp, hộp giảm tốc, dây cáp loại lớn có chiều dài từ 40-100m. Máy tời kéo thuyền được ngư dân đặt ở trên gò cao và cố định chắc chắn bằng sợi dây cáp buộc chặt vào gốc cây dương.
Khi thuyền từ biển cập bờ, chỉ cần nổ máy tời rồi kéo dây cáp buộc vào thuyền là chiếc thuyền nặng cả tấn được kéo lên bờ nhẹ nhàng. Từ 1 chiếc máy tời kéo thuyền “thử nghiệm”, đến nay, thôn 6 có khoảng 10 máy. Cứ 3-4 gia đình trong thôn đầu tư khoảng 7-10 triệu đồng để mua máy tời kéo thuyền về dùng chung. Máy tời kéo thuyền có thể sử dụng máy nổ diesel D10, D15 cũ, độ thêm một số thiết bị để lắp ráp thành máy tời nhằm giảm chi phí đầu tư mua máy mới. Bây giờ, sau mỗi chuyến lênh đênh trên biển trở về, thay vì phải nhọc nhằn vần thuyền lên bờ, ngư dân chỉ cần thao tác nổ máy tời, kéo dây cáp buộc vào thuyền là chiếc thuyền “chạy” băng băng lên đúng vị trí ở trên bờ.
Anh Nguyễn Văn Lưu ở thôn Thái Lai, xã Vĩnh Hoàng cho biết, từ năm 2015 anh là “người đầu tiên” học và áp dụng công nghệ đóng thuyền bằng vật liệu composite của tỉnh Quảng Trị (cũ). Theo anh Nguyễn Văn Lưu thì composite là loại vật liệu được tổng hợp từ nhiều vật liệu khác nhau tạo nên có tính năng vượt trội so với vật liệu ban đầu. Vật liệu composite kế thừa những ưu điểm của vật liệu nhựa thông thường và cả của kim loại như có tính chất dẻo dai; rất dễ pha màu và đóng khuôn trong tạo hình; vật liệu composite rất nhẹ (chỉ bằng 40% so với nhôm nếu cùng thể tích).
Thuyền composite với những ưu điểm sử dụng rất ít nguyên liệu là gỗ, ván, tre già… nên thân thiện với môi trường; thuyền composite thường nhẹ hơn thuyền nan truyền thống nên khi gắn động cơ thì thuyền sẽ có vận tốc cao gấp nhiều lần. Hiện tại, giá mỗi chiếc thuyền composite dài từ 10-12m là khoảng 120-150 triệu đồng/chiếc. Năm cao điểm nhất, cơ sở đóng thuyền composite của anh Lưu có thể đóng mới 40-50 thuyền composite.
Gắn bó trọn vẹn đời người với biển cả, nên ngư dân luôn tìm hướng để nâng cao năng suất, sản lượng đánh bắt hải sản cũng như cải thiện đời sống cho lao động biển. Chính những sáng kiến nhỏ nhưng hữu ích trên đã giúp ngư dân thêm vững tin vươn khơi bám biển.
Nguồn tin: Báo Quảng Trị
