Cùng với những cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ, người dân tộc thiểu số Bru-Vân Kiều ở xã Trường Sơn còn sở hữu một kho tàng văn hóa phong phú, độc đáo. Đó không chỉ là những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ mà còn là nguồn tài nguyên vô giá để xã Trường Sơn phát triển du lịch theo hướng bền vững…
Chiều muộn, khi ánh nắng cuối ngày dần khuất sau những dãy núi trùng điệp, bên dòng suối ở bản Khe Cát bỗng vang lên tiếng sáo lảnh lót. Đó cũng là lúc già làng Hồ Ai, nghệ nhân dân gian người Bru-Vân Kiều đang truyền lại cho thế hệ trẻ những bài học về âm nhạc dân gian, về niềm tự hào văn hóa của dân tộc mình.
Ngoài 80 tuổi, mái tóc dài đã bạc trắng theo năm tháng, nhưng ánh mắt tinh anh của già Hồ Ai vẫn ánh lên niềm vui khi thấy lớp trẻ đã háo hức, chịu học những thanh âm của núi rừng. Với người Bru-Vân Kiều ở Trường Sơn, già Hồ Ai không chỉ là một nghệ nhân, mà là “cây cột thiêng” nối quá khứ với hiện tại. Ông hiểu từng nghi lễ, từng điệu múa, từng tiếng chiêng. Mỗi dịp bản làng và địa phương có lễ trọng, già Hồ Ai thường được mời làm chủ lễ.
Cùng với già làng Hồ Ai, bà Hồ Thị Con, Chủ nhiệm Câu lạc bộ (CLB) sinh hoạt Văn hóa dân gian dân tộc Bru-Vân Kiều xã Trường Sơn vẫn lặng lẽ gìn giữ những điệu múa và làn điệu dân ca đã được cha ông truyền lại từ bao đời. Những buổi sinh hoạt của CLB không chỉ là nơi các thành viên gặp gỡ mà còn là lớp học đặc biệt dành cho thế hệ trẻ.
Tiếng hát dân ca mộc mạc hòa cùng tiếng sáo, tiếng đàn tạo nên không gian văn hóa đậm chất Bru-Vân Kiều giữa đại ngàn Trường Sơn, để mỗi người trẻ thêm hiểu và tự hào về cội nguồn của dân tộc mình.
Bà Hồ Thị Con cho rằng, muốn bảo tồn văn hóa truyền thống của người Bru-Vân Kiều thì điều quan trọng nhất là phải có người kế tục. Bởi vậy, CLB luôn ưu tiên truyền dạy cho thế hệ trẻ, từ lời ca, điệu múa đến nghi lễ truyền thống. Mỗi thành viên trẻ biết thêm một điệu sáo, ngón đàn, thuộc một làn điệu dân ca cũng đồng nghĩa với việc văn hóa của dân tộc Bru-Vân Kiều được tiếp thêm sức sống.
Trên địa bàn xã Trường Sơn hiện còn lưu giữ nhiều lễ hội, nghi lễ, nghề thủ công, ẩm thực và nếp sống cộng đồng truyền thống của người Bru-Vân Kiều. Đặc biệt là lễ hội Trỉa lúa (Lấp lỗ) diễn ra vào khoảng 11-14/7 âm lịch hằng năm. Đây được xem là lễ hội quan trọng nhất trong đời sống tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng Bru-Vân Kiều, đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Việc bảo tồn, gìn giữ những bản sắc, nét đẹp văn hóa của dân tộc Bru-Vân Kiều ở xã Trường Sơn thời gian qua đã tạo ra tiềm năng, thế mạnh và “vốn liếng” quý giá để địa phương phát triển du lịch theo hướng bền vững.
Những năm qua, nhờ sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền cùng sự chung tay của cộng đồng, du lịch trên địa bàn xã Trường Sơn đã từng bước khởi sắc. Giai đoạn 2020-2025, địa phương đón gần 500.000 lượt khách, doanh thu đạt trên 10 tỉ đồng, tạo việc làm thường xuyên cho gần 200 lao động, đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất và con người Trường Sơn đến với du khách.
Khe Nước Lạnh là một trong những điểm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng nổi tiếng trên địa bàn xã Trường Sơn. Đến đây, du khách không chỉ được ngắm vẻ đẹp hoang sơ, kỳ vĩ của núi rừng, hòa mình vào làn nước mát lạnh, trải nghiệm các trò chơi thú vị mà điều khiến họ nhớ đến còn là những trải nghiệm mang đậm bản sắc văn hóa và ẩm thực truyền thống của địa phương.
Bà Phan Thị Thu, Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư và Thương mại Đại Hùng, đơn vị điều hành Khu du lịch Khe Nước Lạnh cho biết: Bước đầu công ty đã tuyển dụng 29 lao động là người Bru-Vân Kiều vào làm việc tại khu du lịch. Họ là hướng dẫn viên, đầu bếp, bảo vệ… phục vụ du khách những trải nghiệm về những bản sắc văn hóa, ẩm thực địa phương.
Trong thời gian tới, Khe Nước Lạnh sẽ chủ động liên kết với địa phương tổ chức các lễ hội, xây dựng những chương trình trải nghiệm văn hóa đặc sắc cho du khách. Để mỗi đoàn khách đến đây không chỉ tham quan cảnh đẹp mà còn được hòa mình vào không gian văn hóa của người Bru-Vân Kiều, thưởng thức dân ca, nghe tiếng đàn, tiếng sáo, tìm hiểu nghề truyền thống, phong tục tập quán và cuộc sống thường ngày của người dân.
Ông Hoàng Mạnh Hà, Chủ tịch UBND xã Trường Sơn cho biết thêm: Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Trường Sơn lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội. Trong đó, định hướng xuyên suốt là phát triển du lịch gắn với bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa Bru-Vân Kiều, khai thác hiệu quả các loại hình du lịch sinh thái, cộng đồng, tâm linh và trải nghiệm; đồng thời bảo đảm hài hòa giữa lợi ích của người dân, doanh nghiệp và Nhà nước, lấy phát triển bền vững làm mục tiêu lâu dài.
Để hiện thực hóa mục tiêu trên, xã Trường Sơn đang từng bước thu hút đầu tư phát triển hạ tầng, kết nối các điểm du lịch sinh thái như: Tam Lu, Chà Rào, Khe Cạc, hang Sơn Nữ, hang Lũ, hồ Rào Đá, bản Khe Cát...; phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn làng bản truyền thống; xây dựng các CLB văn hóa dân gian Bru-Vân Kiều phục vụ khách du lịch; đồng thời đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực, quảng bá hình ảnh và ứng dụng công nghệ trong xúc tiến, quảng bá du lịch.
Theo ông Hoàng Mạnh Hà, địa phương xác định phát triển du lịch không đơn thuần là khai thác tiềm năng thiên nhiên mà phải dựa trên nền tảng bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số Bru-Vân Kiều. Chính quyền xã sẽ tiếp tục huy động các nguồn lực đầu tư hạ tầng, hoàn thiện các sản phẩm du lịch đặc trưng, đồng thời quan tâm bảo tồn các lễ hội, ngành nghề truyền thống và phát huy vai trò của các nghệ nhân, già làng trong việc truyền dạy cho thế hệ trẻ. Địa phương cũng khuyến khích doanh nghiệp liên kết với người dân để xây dựng các mô hình du lịch cộng đồng, qua đó tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập và lan tỏa hình ảnh Trường Sơn đến với du khách trong, ngoài nước.
Nguồn tin: Báo Quảng Trị
