Với đường bờ biển trải dài và nhiều làng nghề truyền thống hàng trăm năm, sản vật từ biển của Quảng Trị vốn phong phú và nức tiếng về chất lượng. Nếu được khai thác đúng hướng, hình thành sản phẩm đặc trưng gắn với du lịch, các sản phẩm OCOP làng biển không chỉ dừng lại ở lợi thế tự nhiên mà còn từng bước trở thành thương hiệu, mang lại giá trị cao, ổn định sinh kế bền vững cho người dân.
Để vị biển bay xa
Làng Cảnh Dương, xã Hòa Trạch là một trong những làng biển lâu đời nhất phía Bắc tỉnh Quảng Trị với lịch sử hình thành gần 400 năm. Nghề biển là điểm tựa của người dân Cảnh Dương từ bao đời nay, bởi vậy dù đi khắp muôn nơi, khí chất miệt biển của người Cảnh Dương vẫn rất dễ nhận ra.
Giữa cái nắng oi nồng đầu mùa, bà Nguyễn Thị Hương, chủ cơ sở nước mắm Tuệ Hương (làng nghề Cảnh Dương, xã Hòa Trạch) tất bật kiểm tra kỹ từng chĩnh nước mắm. Mọi quy trình từ chọn cá, ướp muối đều được làm bằng thủ công và dựa trên kinh nghiệm được các thế hệ trước truyền lại.
Bà Hương cho hay, nước mắm Cảnh Dương nức tiếng từ xưa và kỹ thuật chế biến được truyền đời. Trước đây, nước mắm của gia đình bà chủ yếu bán cho người dân trong làng hoặc các thương lái chợ lân cận trong vùng để trang trải cuộc sống. Nhưng gần 20 năm nay, bà mở rộng quy mô và nhờ đó kinh tế gia đình ổn định hơn.
Hiện, cơ sở nước mắm của bà Hương tạo việc làm cho khoảng 10 lao động thời vụ. Nước mắm được làm từ các loại cá biển của ngư dân địa phương đánh bắt về. Bà Hương đích thân chọn cá và ủ vào các chĩnh bằng sành hoặc composite. Sau khi đóng chai, nước mắm nhập cho thương lái vào các thành phố lớn và xuất ngoại. Nhiều người đã quen với vị nước mắm truyền thống sẽ không quen với các loại nước chấm công nghiệp trên thị trường. Đặc biệt là con em người làng Cảnh Dương, dù xa quê lập nghiệp thì cũng không quên được vị đậm đà của nước mắm quê nhà.
Bà Hương chia sẻ: “Trong nhà có mấy cháu định cư ở nước ngoài, mỗi năm tôi đều phải gửi nước mắm sang để các cháu dùng và làm quà cho bạn bè...”.
Ở làng biển Cảnh Dương, những cơ sở nước mắm như của bà Hương hay các sản vật khác từ biển không phải ít. Tuy nhiên, hầu hết đều phục vụ “nội bộ”, chủ yếu là người làng và người quen ở các địa phương lân cận. Các sản phẩm đặc trưng, thực sự xây dựng được thương hiệu trên thị trường còn khá ít ỏi.
Ông Phạm Đức Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Hòa Trạch cho biết, các làng biển truyền thống trên địa bàn có nhiều sản phẩm đặc trưng nhưng khá rời rạc, chưa xây dựng được chuỗi liên kết để nâng cao giá trị. Hiện, địa phương đang nỗ lực xây dựng các sản phẩm OCOP nhằm đẩy mạnh quảng bá, tạo dựng niềm tin và mở rộng thị trường. Từ đó, khai thác tối đa các tiềm năng, lợi thế về tự nhiên, góp phần phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập cho người dân.
Gắn OCOP với phát triển du lịch
Năm 2019, Hợp tác xã (HTX) Sản xuất kinh doanh dịch vụ chế biến thủy sản Long Tám (ở phường Đồng Hới) được thành lập. Các thành viên HTX đều là những người con sinh ra và lớn lên ở làng biển Bảo Ninh. Họ cùng nhau liên kết, hùn vốn, hùn công sức nhằm nâng tầm những sản vật biển của quê hương. Hiện, HTX đã sản xuất và chế biến 250-300 tấn hải sản các loại mỗi năm. Các sản phẩm của HTX đa dạng về chủng loại, bao gồm nước mắm, mắm ruốc, tôm, cá, mực...; trong đó có 4 sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao, không chỉ được tiêu thụ tại thị trường trong nước như TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội mà còn xuất khẩu sang thị trường Lào và Thái Lan.
Chị Đào Thị Tám, Giám đốc HTX Sản xuất kinh doanh dịch vụ chế biến thủy sản Long Tám chia sẻ, ngoài nguồn nguyên liệu chất lượng của vùng biển quê hương, HTX mạnh dạn đầu tư máy móc, trang thiết bị để tiết kiệm tối đa chi phí sản xuất và đặc biệt là không từ chối bất kỳ một cơ hội quảng bá nào. Từ các điểm bày bán sản phẩm du lịch trong tỉnh đến các hội chợ thương mại trên toàn quốc, HTX đều tận dụng để quảng bá và mở rộng thị trường.
Chị Tám cho biết thêm, tiềm năng du lịch của tỉnh là rất lớn, mỗi năm đón hàng triệu lượt khách đến tham quan. Nếu tận dụng được lợi thế từ lượng khách du lịch, thì không chỉ các mặt hàng OCOP từ biển mà các loại sản phẩm khác cũng có nhiều cơ hội khẳng định vị trí trên thị trường.
Toàn tỉnh hiện có 349 sản phẩm OCOP được công nhận, trong đó nhóm sản phẩm vùng biển có 54 sản phẩm. Thực tế cho thấy, con số này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Tại hội thảo về phát triển kinh tế biển ở đặc khu Cồn Cỏ đầu tháng 4/2026, ông Nguyễn Quốc Tuấn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Quản lý chất lượng, Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, việc rà soát, lựa chọn sản phẩm chủ lực theo chuỗi giá trị là yêu cầu cấp thiết, nhằm tránh tình trạng phát triển dàn trải, thiếu trọng tâm. Đồng thời, cần xây dựng không gian trưng bày và bán sản phẩm OCOP tại các điểm du lịch, bến tàu, khu dịch vụ ven biển và phát triển các mô hình du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm gắn với sản xuất; tăng cường liên kết giữa các bên để nâng cao năng lực sản xuất, hoàn thiện hồ sơ sản phẩm, xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường...
Nguồn tin: Báo Quảng Trị
