Cách đây hơn nửa thế kỷ, trên dòng sông Gianh lịch sử, những chuyến ca nô đã vượt qua “mưa bom, bão đạn” để giữ thông suốt mạch máu giao thông chi viện cho chiến trường miền Nam. Những người lính lái ca nô năm ấy giờ đã ở tuổi xưa nay hiếm, nhưng ký ức về những chuyến vượt sông cảm tử vẫn còn nguyên vẹn. Phóng viên (P.V) Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Trị đã có cuộc trò chuyện với Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Võ Xuân Khuể tại Di tích quốc gia đặc biệt Bến phà Gianh, để nghe ông kể lại một phần ký ức không thể nào quên và thông điệp gửi gắm đến thế hệ hôm nay.
• PV: Thưa ông Võ Xuân Khuể, để có được bình yên như hôm nay, đất nước ta đã trải qua những năm tháng chiến tranh ác liệt. Là một người lính đi qua chiến tranh, trước không gian linh thiêng của Di tích quốc gia đặc biệt Bến phà Gianh, ông có thể chia sẻ về những cảm xúc của mình?
- Ông Võ Xuân Khuể: Mỗi lần ngắm nhìn dòng sông Gianh yên bình trôi, tôi lại nhớ đồng đội. Sông bây giờ lặng sóng, nhưng trong ký ức của những người lính chúng tôi, tiếng sóng vỗ của dòng sông này chưa bao giờ thôi gầm thét.
Có lẽ, với những người từng đi qua chiến tranh như chúng tôi, mỗi địa danh, mỗi dòng sông đều gắn với những gương mặt cụ thể của đồng đội. Thời gian đã trôi qua hơn nửa thế kỷ, nhưng ký ức về những năm tháng ấy vẫn còn nguyên. Hôm nay nhìn sông Gianh hiền hòa, tôi càng thấy quý hơn sự bình yên của đất nước và càng nhớ những người đã nằm lại nơi này.
• PV: Thưa ông, trong những năm 1964-1968, dải đất hẹp miền Trung phải gánh chịu hàng triệu tấn bom đạn của kẻ thù. Bến phà Gianh khi ấy là "yết hầu" nối hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam, khởi đầu của những chuyến tàu không số trên biển và kết nối đường Trường Sơn trên bộ. Nơi đây hứng chịu sự đánh phá ác liệt của đế quốc Mỹ và cũng là nơi ghi dấu trận đánh đầu tiên của Hải quân nhân dân Việt Nam (5/8/1964). Giữa "tọa độ lửa" khốc liệt ấy, nhiệm vụ của "Đội ca nô cảm tử" diễn ra như thế nào?
- Ông Võ Xuân Khuể: Lúc đó, máy bay Mỹ thả thủy lôi phong tỏa mặt sông, bom dội xuống cả ngày lẫn đêm. Bến phà Gianh là yết hầu giao thông, nếu tắc, xe chở vũ khí, lương thực không thể vào Nam. Đội ca nô chúng tôi được lệnh phải phá thủy lôi, lai dắt phà vượt sông. Chúng tôi gọi là "cảm tử" vì mỗi lần nổ máy xuống sông, tiếng động cơ sẽ thu hút máy bay và kích nổ thủy lôi từ tính. Biết là có thể đi không trở lại, nhưng không ai lùi bước. "Giọt máu đỏ quý hơn vàng/Nhưng khi Đảng gọi sẵn sàng hiến dâng".
Mỗi chuyến ca nô ra sông là một lần đối mặt với hiểm nguy. Chúng tôi hiểu rằng phía trước là bom đạn, thủy lôi và máy bay địch, nhưng nhiệm vụ vẫn phải hoàn thành. Khi ấy, điều chúng tôi nghĩ đến trước hết là phải giữ cho tuyến giao thông được thông suốt, phải bảo đảm cho những chuyến phà và các phương tiện chở hàng hóa, vũ khí, lương thực tiếp tục qua sông.
“Cảm tử” không có nghĩa là không biết sợ. Người lính cũng là con người, cũng biết lo lắng trước hiểm nguy. Nhưng khi đã nhận nhiệm vụ thì phải đặt trách nhiệm với đất nước, với đồng đội lên trên nỗi sợ của bản thân. Có những chuyến đi biết trước rất nguy hiểm nhưng anh em vẫn động viên nhau cố gắng hoàn thành nhiệm vụ.
• PV: Vậy sức mạnh nào đã giúp người lính vượt qua những tháng ngày khốc liệt, vượt qua nỗi sợ hãi để vững tay lái, thưa ông?
- Ông Võ Xuân Khuể: Sức mạnh từ lòng yêu nước, từ tình đồng chí và từ Nhân dân. Lúc đó, thấy cảnh người dân dỡ nhà làm đường, mang nồi cháo ra tận chiến hào cho bộ đội giữa làn đạn, chúng tôi như được tiếp thêm sức mạnh để chiến đấu quên mình.
Trong chiến tranh, chúng tôi không chiến đấu một mình. Phía sau người lính luôn có Nhân dân. Những tình cảm giản dị của bà con, từ một bát cháo, một nắm cơm đến những việc làm giúp bộ đội trong lúc khó khăn, đều trở thành nguồn động viên rất lớn. Chính sự gắn bó giữa quân và dân đã giúp chúng tôi có thêm sức mạnh để vượt qua những thời khắc khốc liệt nhất.
Nhìn lại hôm nay, tôi càng thấy rằng sức mạnh của một đất nước không chỉ nằm ở vũ khí hay vật chất, mà còn nằm ở lòng yêu nước, ở tình đoàn kết và sự đồng lòng của người dân. Đó là điều mà thế hệ trẻ hôm nay cần tiếp tục gìn giữ.
• PV: Là người trực tiếp cầm lái, đối mặt với bao hiểm nguy, điều khiến ông nhớ nhất về năm tháng đó là gì?
- Ông Võ Xuân Khuể: Để bảo vệ mạch máu Bắc-Nam trước mưa bom bão đạn của đế quốc Mỹ, quân ta đã quân sự hóa triệt để nhằm bảo vệ mạch máu giao thông chiến lược này. Bến phà Gianh đã chứng kiến quân và dân ta lao ra giữa dòng cứu thương, vớt vũ khí, biến nơi đây thành biểu tượng bất diệt "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh" dù nhiều chuyến phà đã vĩnh viễn nằm lại dưới đáy sông. Điều khiến chúng tôi day dứt nhất không chỉ là những trận bom, những chuyến phà bị đánh chìm, mà là sự không thể trở về của đồng đội. Có người ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, để lại phía sau gia đình, quê hương và những người đồng chí từng sát cánh bên nhau.
Vì vậy, mỗi lần trở lại Bến phà Gianh, tôi không chỉ nhớ về chiến công mà còn nhớ đến sự hy sinh. Đó cũng là lý do chúng tôi luôn mong muốn thế hệ sau này hiểu rằng phía sau mỗi trang sử là số phận của những con người bằng xương bằng thịt, có tuổi trẻ, có ước mơ và những người thân chờ đợi.
• PV: Bến phà Gianh hôm nay không chỉ là một địa danh, mà đã trở thành biểu tượng của hòa bình, là “địa chỉ đỏ” để thế hệ trẻ tìm hiểu về quá khứ của dân tộc. Là người đã từng có những năm tháng gắn bó với dòng sông này, vào thời kỳ chiến tranh diễn ra ác liệt nhất, ông có thông điệp gì muốn gửi gắm đến thế hệ trẻ?
- Ông Võ Xuân Khuể: Chúng tôi chỉ mong thế hệ trẻ hôm nay sống thật ý nghĩa và có những đóng góp để dựng xây quê hương, đất nước. Đó là cách đền đáp ý nghĩa nhất cho những người lính "tuổi hai mươi hóa thành sóng nước”. Hãy yêu nước bằng những việc làm cụ thể như học thật giỏi, làm việc thật tử tế và bảo vệ từng tấc đất, từng vùng biển, vùng trời của Tổ quốc.
Hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng tuổi trẻ và máu xương của biết bao người lính. Vì vậy, hãy trân trọng hòa bình bằng chính cách sống của mình. Đừng để lịch sử trở thành những câu chuyện xa xôi. Hãy tìm hiểu, hãy lắng nghe những người đã đi qua chiến tranh để hiểu hơn giá trị của cuộc sống hôm nay. Những giá trị ấy vẫn còn nguyên ý nghĩa trong thời bình và sẽ là hành trang để thế hệ trẻ bước vào tương lai.
Ngày trước, chúng tôi cầm súng, cầm lái để bảo vệ từng tuyến đường, từng chuyến phà. Hôm nay, thế hệ trẻ phải dùng tri thức, khoa học, ý chí và khát vọng để xây dựng đất nước. Hãy tiếp nối tinh thần yêu nước bằng những hành động cụ thể, bằng khát vọng xây dựng một đất nước giàu mạnh, văn minh và nhân ái.
Đó là điều mà thế hệ chúng tôi mong muốn và gửi gắm đến các bạn trẻ, những chủ nhân tương lai của đất nước.
• PV: Xin trân trọng cảm ơn Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Võ Xuân Khuể!
Nguồn tin: Báo Quảng Trị
