Giữa dải đất miền Trung đầy nắng gió, Quảng Trị từ lâu đã được biết đến như một “bảo tàng sống” của lịch sử chiến tranh, nơi từng tấc đất thấm đẫm ký ức. Nhưng phía sau những địa danh quen thuộc ấy, thiên nhiên vẫn âm thầm cất giữ những “viên ngọc thô” chưa được đánh thức. Một trong số đó là thượng nguồn Thác Ma, nơi hội tụ vẻ đẹp hoang sơ, kỳ vĩ và đầy tiềm năng để trở thành điểm nhấn mới trên bản đồ du lịch của tỉnh.
Hành trình về miền nguyên sơ
Chúng tôi bắt đầu hành trình từ dòng Ô Giang, ngược lên thượng nguồn Thác Ma. Chuyến đi kéo dài chừng 40 phút, nhưng đủ để mở ra một thế giới hoàn toàn khác biệt. Con thuyền nhỏ len lỏi qua những đoạn nước cạn, nơi đá lộ ra thử thách lòng kiên nhẫn của người đi. Động cơ nhiều khi phải tắt, thay vào đó là sức người đẩy thuyền qua từng ghềnh đá.
Lần lượt, những cái tên mộc mạc hiện ra: Thác Hà, Vùng Tròn, Thác Cá, Thác Quả, Voi Đái, Thác Chồn, Thác Chuối, Thác Lạnh… Mỗi địa danh mang một câu chuyện riêng, gợi lên vẻ đẹp vừa hoang dã, vừa gần gũi. Và rồi, hành trình dừng lại ở Thác Chờơng, điểm cuối cùng nhưng cũng là nơi ấn tượng nhất.
Thác Chờơng cao khoảng 30m, dòng nước trong veo đổ từ vách đá nhiều tầng xuống như một dải lụa trắng giữa đại ngàn. Âm thanh róc rách hòa cùng tiếng gió, tiếng lá rừng tạo nên một bản hòa tấu thiên nhiên sống động. Xung quanh là hệ sinh thái phong phú với cây rừng, hoa dại và những đàn bướm nhiều màu sắc bay lượn, khiến khung cảnh như một bức tranh thủy mặc.
Dưới chân thác, nước chỉ ngập đến đầu gối. Du khách có thể cúi xuống nhặt những viên đá sáng bóng, đủ hình thù, hoặc đơn giản là thả tay xuống dòng nước mát lạnh để chứng kiến từng đàn cá nhỏ vây quanh. Không chỉ có vẻ đẹp tự nhiên, Thác Ma còn gắn liền với ký ức chiến tranh. Những cựu chiến binh từng hoạt động tại đây kể lại rằng, Thác Chờơng từng là “cửa ngõ thử thách” đối với những người theo cách mạng. Vượt qua được thác là bước vào vùng chiến khu, còn quay về xuôi là trở lại vùng địch kiểm soát. Câu chuyện ấy được đúc kết trong câu thơ: “Xin nguyện theo Đảng đến cùng/Vượt qua Chờơng thác lên vùng chiến khu”.
Chính sự giao thoa giữa thiên nhiên và lịch sử đã tạo nên chiều sâu đặc biệt cho điểm đến này. Chuyến đi không chỉ là ngắm cảnh. Ngay giữa dòng nước trong veo, chúng tôi dựng một chiếc bàn dã chiến. Thức ăn mang theo được bày ra đơn giản, nhưng khung cảnh thì không nơi nào sánh được. Nằm giữa dòng suối, để nước mát vuốt ve cơ thể, vừa thưởng thức bữa ăn giữa thiên nhiên, đó là một trải nghiệm khó quên.
Không resort sang trọng, không dịch vụ cầu kỳ, nhưng chính sự mộc mạc ấy lại là thứ khiến du khách hiện đại vốn đã quen với tiện nghi cảm thấy mới mẻ và đáng giá.
Kết nối để phát triển bền vững
Hiện nay, du lịch Nam Quảng Trị chủ yếu xoay quanh các di tích lịch sử như Thành Cổ Quảng Trị, địa đạo Vịnh Mốc hay cầu Hiền Lương-sông Bến Hải. Những địa danh này có giá trị to lớn, nhưng phần lớn tập trung ở khu vực trung tâm. Vì thế, việc đưa Thác Ma vào khai thác không chỉ giúp đa dạng hóa sản phẩm du lịch mà còn tạo ra sự cân bằng về không gian phát triển. Du khách đến Quảng Trị sẽ không chỉ “đi để nhớ”, mà còn “đi để trải nghiệm”.
Từ góc độ tổ chức tuyến, Thác Ma hoàn toàn có thể trở thành điểm khởi đầu cho hành trình khám phá Quảng Trị theo trục Nam-Bắc. Bắt đầu từ khu sinh thái Thác Ma, du khách trải nghiệm tắm suối, khám phá rừng và đời sống địa phương. Sau đó, hành trình có thể tiếp nối đến Thành Cổ Quảng Trị, rồi mở rộng ra Khe Sanh hoặc biển Cửa Việt. Tiếp theo, tuyến du lịch có thể kết nối đến hệ thống di tích phía Bắc như địa đạo Vịnh Mốc, cầu Hiền Lương-sông Bến Hải và kết thúc bằng nghỉ dưỡng tại Cửa Tùng.
Một vòng tròn khép kín được hình thành, nơi du khách có thể trải nghiệm từ rừng núi, lịch sử đến biển cả trong cùng một hành trình. Việc phát triển Thác Ma không đơn thuần là mở thêm một điểm tham quan, mà còn mở ra cơ hội phát triển du lịch cộng đồng, tạo sinh kế cho người dân địa phương.
Hiện nay, hoạt động du lịch tại đây vẫn mang tính tự phát. Du khách phải thuê thuyền, thuê người dẫn đường mà chưa có sự tổ chức bài bản. Điều này vừa hạn chế trải nghiệm, vừa tiềm ẩn rủi ro. Ông Trần Hữu Bắc, Chủ tịch UBND xã Nam Hải Lăng, cho biết: “Địa phương đang có kế hoạch khảo sát vào cuối tháng 3/2026 để xây dựng phương án khai thác điểm du lịch thượng nguồn Thác Ma hiệu quả hơn”.
Đây là tín hiệu tích cực cho thấy Thác Ma đang dần được quan tâm đúng mức. Thác Ma không thiếu vẻ đẹp, cũng không thiếu câu chuyện. Điều còn thiếu là một chiến lược kết nối. Nếu được đầu tư hợp lý, nơi đây có thể phát triển các mô hình như homestay, tour trải nghiệm, dịch vụ hướng dẫn… Từ đó, người dân không chỉ giữ rừng mà còn sống được nhờ rừng.
Trong bối cảnh du lịch ngày càng hướng đến trải nghiệm xanh, bền vững, những điểm đến như Thác Ma rất có lợi thế . Nhưng nếu không được quy hoạch bài bản có thể làm mất đi chính giá trị nguyên sơ vốn có. Vì vậy, bài toán đặt ra không chỉ là “khai thác”, mà là “khai thác như thế nào”. Cần có sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng để xây dựng mô hình phát triển hài hòa, vừa bảo tồn thiên nhiên, vừa tạo ra giá trị kinh tế.
Trong tương lai, không khó để hình dung từng đoàn du khách tìm về Thác Ma, không chỉ để tránh nóng mà còn để tìm lại cảm giác nguyên sơ hiếm có. Những chuyến đi không ồn ào, không chen chúc, mà đủ sâu để du khách nhớ mãi...
Nguồn tin: Báo Quảng Trị
