Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng với nhiều gia đình liệt sĩ, hành trình tìm lại người thân vẫn chưa khép lại khi hàng trăm nghìn hài cốt liệt sĩ trên cả nước vẫn chưa được xác định danh tính. Riêng tại Quảng Trị, mảnh đất từng là “tọa độ lửa” của chiến tranh, hiện còn 4.446 trường hợp liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Mỗi ngôi mộ vô danh là một nỗi day dứt, một niềm khắc khoải khôn nguôi…
Thực hiện chủ trương của Bộ Công an về thu nhận mẫu ADN đối với thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính, thời gian qua, các địa phương đã triển khai việc thu nhận mẫu sinh phẩm để xây dựng cơ sở dữ liệu ADN phục vụ công tác tìm kiếm và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Tại Quảng Trị, qua 3 đợt lấy mẫu, Công an tỉnh phối hợp với Cục C06, Bộ Công an đã thu nhận mẫu ADN 2.771 thân nhân của 2.138 liệt sĩ chưa xác định được danh tính trên địa bàn tỉnh. Đợt lấy mẫu đầu tiên vào tháng 6/2025, thân nhân của liệt sĩ Nguyễn Quốc Hội (SN 1949), ở phường Bắc Gianh, đã được thu nhận mẫu ADN. Từ những mẫu sinh phẩm ban đầu ấy, hy vọng đã dần được nhen lên.
Và sau hơn nửa thế kỷ đợi chờ, khát vọng đoàn tụ thiêng liêng của gia đình liệt sĩ Nguyễn Quốc Hội đã trở thành hiện thực. Nhờ chủ trương của Đảng, Nhà nước cùng sự hỗ trợ của khoa học hiện đại và tấm lòng tri ân đối với những người đã ngã xuống vì độc lập dân tộc, phần mộ của liệt sĩ Nguyễn Quốc Hội được xác định đang an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ huyện Đức Cơ (tỉnh Gia Lai cũ), trong số hơn 1.400 ngôi mộ chưa có tên. Nỗi chờ đợi kéo dài qua nhiều thế hệ của gia đình cuối cùng cũng được khép lại.
Ông Nguyễn Tiến Minh, anh trai của liệt sĩ Nguyễn Quốc Hội nghẹn ngào xúc động sau hơn nửa thế kỷ khắc khoải, đau đáu kiếm tìm, người em trai thân thương của ông giờ đây sắp được đón về đất mẹ, thỏa nỗi nhớ thương dằng dặc của gia đình. Từ tháng 6/2025 đến nay, cơ quan chức năng đã triển khai hai đợt lấy mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ. Trong đợt thu nhận mẫu vào tháng 2/2026, nhiều gia đình đã đến cung cấp mẫu sinh phẩm với niềm mong mỏi, hy vọng có thể tìm lại danh tính cho người thân đã hy sinh vì Tổ quốc.
Trong ngôi nhà đơn sơ, ông Hoàng Văn Bòn (SN 1960), ở tổ dân phố Đức Hoa, phường Đồng Hới, nhớ lại những năm tháng ấu thơ cơ cực của năm anh em trong gia đình khi cha mẹ lần lượt qua đời từ rất sớm. Năm ông Bòn 8 tuổi, người anh trai ông nhất mực thương yêu là anh Hoàng Văn Hoang hy sinh tại chiến trường Cam Lộ vào ngày 7/2/1968. Do cuộc sống quá khó khăn, đến năm 1999, ông Bòn bắt đầu hành trình đi tìm mộ anh trai. “Khi thì đi ô tô, khi thì đi xe máy, tôi tìm kiếm khắp các nghĩa trang của tỉnh Quảng Trị và khu vực Cam Lộ, nhưng mãi đến giờ vẫn chưa tìm thấy. Bây giờ, nhờ chủ trương của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, tôi rất hy vọng sẽ có ngày được đón anh tôi trở về”, ông Bòn xúc động.
Gần 60 năm đã đi qua, trong ngôi nhà nhỏ trên nền đất hương hỏa, "tài sản" quý giá mà ông Bòn luôn trân trọng, giữ gìn là giấy báo tử và bằng Tổ quốc ghi công của anh trai Hoàng Văn Hoang đã úa vàng theo thời gian. Ông kể, mùa mưa lũ, thứ đầu tiên gia đình ông mang theo khi chạy lũ là vali đựng giấy tờ, trong đó có những kỷ vật của anh trai. Cùng nỗi mong chờ, day dứt như gia đình ông Bòn, bà Lê Thị Huệ, thôn 2, xã Nam Trạch, em gái liệt sĩ Lê Thành Đô, cho biết anh trai bà hy sinh năm 1972 nhưng đến năm 1975, gia đình mới nhận được giấy báo tử.
Suốt nhiều năm qua, bà đã nhiều lần lặn lội đi tìm người anh trai duy nhất của mình. “Có một đồng đội của anh tôi cho biết anh hy sinh tại đồi Động Tranh. Từ manh mối ít ỏi đó, gia đình tôi lần theo để tìm anh. Có chuyến tôi băng qua cả ngọn đồi cỏ tranh rộng lớn, đi khắp nơi hỏi thăm nhưng vẫn chưa có kết quả…”, bà Huệ nghẹn ngào kể.
Trước những nỗi niềm mong mỏi, day dứt của thân nhân liệt sĩ, lực lượng Công an cơ sở đã tích cực vào cuộc, phối hợp rà soát thông tin, trực tiếp hướng dẫn và hỗ trợ các gia đình thực hiện thủ tục cung cấp mẫu sinh phẩm phục vụ xác định danh tính. Nhờ đó, việc thu nhận mẫu ADN trên địa bàn được triển khai thuận lợi, góp phần thắp lên hy vọng tìm lại tên tuổi cho những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.
Việc thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ cùng với “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” không chỉ mở ra thêm hy vọng tìm lại danh tính cho những người đã ngã xuống, mà còn thể hiện đạo lý tri ân sâu sắc của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với các anh hùng liệt sĩ. Lễ phát động chiến dịch toàn quốc tại Di tích quốc gia đặc biệt Thành Cổ Quảng Trị-nơi thấm đẫm máu xương của các thế hệ cha anh, càng làm sâu sắc hơn ý nghĩa nhân văn của hành trình đưa các liệt sĩ trở về với tên tuổi và quê hương.
Hành trình kiếm tìm và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vẫn còn nhiều gian nan, bởi thời gian đã lùi xa, dấu tích chiến tranh ngày một phai mờ. Nhưng với sự nỗ lực bền bỉ của các lực lượng chức năng cùng sự hỗ trợ của khoa học công nghệ, hy vọng vẫn đang được thắp lên từng ngày.
Mỗi mẫu ADN được lưu giữ hôm nay có thể trở thành chiếc cầu nối để đến một ngày, những người con đã ngã xuống vì Tổ quốc được gọi lại đúng tên mình, được trở về với quê hương, với vòng tay mong ngóng của gia đình sau bao năm dài chờ đợi. Đó không chỉ là hành trình tìm lại danh tính cho các liệt sĩ, mà còn là cách thế hệ hôm nay bày tỏ lòng tri ân sâu nặng đối với sự hy sinh của cha anh, làm sáng đẹp thêm truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.
Nguồn tin: Báo Quảng Trị
