Nhằm tháo gỡ vướng mắc trong việc kiến nghị khởi tố hình sự đối với các hành vi vi phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), Bộ Công an đã ban hành Công văn số 5659/BCA-CSKT về việc hướng dẫn kiến nghị khởi tố theo Điều 214, 215, 216 Bộ luật Hình sự. Đây là cơ sở góp phần làm rõ ranh giới pháp lý giữa vi phạm hành chính và trách nhiệm hình sự trong lĩnh vực này. Qua đó giúp doanh nghiệp nâng cao ý thức tuân thủ, phòng ngừa vi phạm từ sớm.
Cần tuân thủ chính sách
Công văn số 5659/BCA-CSKT làm rõ các căn cứ để xem xét kiến nghị khởi tố hình sự đối với hành vi vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN, nhằm bảo đảm tính thống nhất trong áp dụng pháp luật, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn. Việc ban hành công văn cũng hướng tới mục tiêu phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa; bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động (NLĐ) và giúp doanh nghiệp chủ động nhận diện, kiểm soát rủi ro pháp lý trong quá trình hoạt động.
Theo hướng dẫn của Bộ Công an, hồ sơ kiến nghị khởi tố do cơ quan BHXH nghiên cứu, xây dựng, tổng hợp. Các hành vi được kiến nghị khởi tố bao gồm: Tội gian lận BHXH, BHTN (Điều 214); tội gian lận BHYT (Điều 215); tội trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cho NLĐ (Điều 216).
Cụ thể, đối với hành vi gian lận BHXH, BHYT, BHTN, việc sử dụng hồ sơ, giấy tờ giả mạo hoặc sai lệch nội dung, lập hồ sơ khống nhằm chiếm đoạt số tiền từ 10 triệu đồng trở lên hoặc gây thiệt hại từ 20 triệu đồng trở lên đã đủ căn cứ xem xét trách nhiệm hình sự. Các hành vi gian lận thường gặp gồm: Lập hồ sơ hưởng chế độ không đúng thực tế, sử dụng giấy tờ giả, lập hồ sơ bệnh án khống, kê khống chi phí khám, chữa bệnh hoặc sử dụng thẻ BHYT trái quy định.
Đối với hành vi trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cho NLĐ, Công văn số 5659/BCA-CSKT nêu rõ: Trường hợp doanh nghiệp đã bị xử phạt vi phạm hành chính nhưng vẫn cố tình trốn đóng từ đủ 6 tháng trở lên, với số tiền trốn đóng từ 50 triệu đồng trở lên hoặc trốn đóng cho từ 10 NLĐ trở lên, thì có thể bị xem xét kiến nghị khởi tố theo Điều 216 Bộ luật Hình sự. Đây là điểm mới quan trọng, thể hiện sự chuyển biến từ xử phạt hành chính sang xử lý hình sự đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng, kéo dài và có tính chất cố ý.
Kiên quyết xử lý vi phạm
Trên địa bàn tỉnh hiện có hàng nghìn đơn vị sử dụng lao động với hàng chục nghìn NLĐ tham gia BHXH, BHYT, BHTN. Tuy nhiên, đến hết năm 2025, số tiền chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN vẫn còn trên 168 tỉ đồng, trong đó khoản nợ phải tính lãi trên 144 tỉ đồng. Thực trạng này cho thấy vẫn còn một bộ phận doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng kéo dài, tiềm ẩn dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng và có thể bị xem xét xử lý theo quy định của pháp luật hình sự.
Trước thực trạng trên, các cơ quan chức năng trên địa bàn tỉnh khẳng định sẽ tăng cường phối hợp liên ngành, kiên quyết xử lý các hành vi vi phạm theo đúng quy định của pháp luật. Thượng tá Nguyễn Hoài Nam, Trưởng phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh nhấn mạnh: Công văn số 5659/BCA-CSKT của Bộ Công an đã làm rõ các căn cứ pháp lý quan trọng để xem xét trách nhiệm hình sự đối với hành vi trốn đóng, gian lận BHXH, BHYT, BHTN.
Đây không chỉ là công cụ xử lý các vi phạm nghiêm trọng, cố ý, kéo dài mà còn mang tính răn đe, phòng ngừa từ sớm, từ xa. Trên cơ sở hồ sơ do cơ quan BHXH lập, lực lượng Công an sẽ phối hợp chặt chẽ để xem xét, xử lý nghiêm các trường hợp đủ yếu tố cấu thành tội phạm, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và quyền lợi hợp pháp của NLĐ.
Ở góc độ cơ quan tổ chức thực hiện, ông Nguyễn Minh Tuấn, Phó Giám đốc BHXH tỉnh, phụ trách công tác thu, cho biết: "BHXH tỉnh luôn xác định công tác thu và quản lý nợ BHXH, BHYT, BHTN là nhiệm vụ trọng tâm, gắn trực tiếp với việc bảo đảm quyền lợi an sinh của NLĐ.
Thời gian qua, ngành BHXH đã tập trung đối thoại, hướng dẫn, tạo điều kiện để doanh nghiệp khắc phục các khoản chậm đóng. Tuy nhiên, đối với các trường hợp cố tình chây ì, trốn đóng kéo dài, BHXH tỉnh sẽ kiên quyết lập hồ sơ kiến nghị xử lý theo đúng quy định của pháp luật, nhằm bảo vệ quyền lợi NLĐ và bảo đảm kỷ cương pháp luật".
Trong bối cảnh hành lang pháp lý về BHXH, BHYT, BHTN ngày càng được hoàn thiện và thực thi nghiêm minh, mỗi doanh nghiệp cần chủ động nâng cao nhận thức, rà soát đầy đủ nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN cho NLĐ và kịp thời khắc phục các tồn tại, thiếu sót. Việc tuân thủ nghiêm túc chính sách BHXH, BHYT, BHTN không chỉ giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro pháp lý, mà còn là sự lựa chọn an toàn để doanh nghiệp phát triển ổn định, an toàn và bền vững.
Nguồn tin: Báo Quảng Trị
