BÀI DỰ THI TÌM HIỂU VĂN HÓA, ẨM THỰC TRÊN HÀNH LANG KINH TẾ ĐÔNG - TÂY (EWEC):

Cháo tà lụt tà lao

Nguyễn Thành Luân |

Miền Tây Quảng Trị, nơi sinh sống chủ yếu của hơn 80 ngàn đồng bào dân tộc thiểu số Vân Kiều, Pa Cô. Mặc dù về kinh tế, đồng bào còn gặp nhiều khó khăn nhưng về văn hóa (nhất là văn hóa ẩm thực) thì miền núi Quảng Trị là nơi sản sinh ra rất nhiều món ăn. Từ thời khốn khó cho đến ngày nay cuộc sống đã có nhiều thay đổi, thì ẩm thực Vân Kiều, Pa Cô luôn là điểm nhấn đối với du khách thập phương, đặc biệt là trên hành lang văn hóa Đông – Tây, nó thực sự là sức mạnh tiềm tàng, nguồn tài nguyên “xanh” chưa được khai quật đến.

Đối với bản làng Vân Kiều, Pa Cô, có những món ăn đã vào sâu thẳm trong kí ức mỗi con người. Khi nhắc đến biết bao kỉ niệm lại ùa về. Nó được bắt nguồn từ thời khốn khó. Dường như những ngày nghèo khó chính là nơi sản sinh và “trao tay” mỗi người những kỉ niệm. Cũng chẳng phải cao lương mỹ vị, cũng chẳng phải món ăn ngày thường, “tà lụt tà lào” là sự kết hợp, sự sáng tạo trong cách ăn uống của người đồng bào Vân Kiều, Pa Cô.

Măng, một nguyên liệu chính để tạo nên món “Tà lụt tà lào” – đặc sản của người Vân Kiều, Pa Cô ở miền Tây Quảng Trị.
Măng, một nguyên liệu chính để tạo nên món “Tà lụt tà lào” – đặc sản của người Vân Kiều, Pa Cô ở miền Tây Quảng Trị.

"Tà lụt tà lào” hay còn gọi là món cháo măng, nó chỉ xuất hiện vào thời khắc quan trọng nhất của năm, đó là mùa giáp hạt, khi mà hũ gạo đã vơi gần hết, cái bụng đã đói, âm thanh sôi réo từng cơn thì chỉ còn cách nấu cháo ăn cho qua ngày chứ không mong một bữa cơm đông đầy như ngày thường nữa.

Món cháo măng luôn luôn đi theo kí ức của người Vân Kiều, Pa Cô ở miền Tây Quảng Trị
Món cháo măng luôn luôn đi theo kí ức của người Vân Kiều, Pa Cô ở miền Tây Quảng Trị
Món cháo măng luôn luôn đi theo kí ức của người Vân Kiều, Pa Cô ở miền Tây Quảng Trị
Món cháo măng luôn luôn đi theo kí ức của người Vân Kiều, Pa Cô ở miền Tây Quảng Trị

Bạn có thể hình dung rằng, vào từ tháng 4 đến tháng 6 dương lịch, lúc này tiết trời vẫn rất gay gắt. Ở miền rừng cũng chịu cảnh hạn hán. Lúc này mẹ tôi lên rẫy bẻ củ măng tươi về nấu cháo, và món cháo này được gọi là “Tà lụt tà lào” vì những thứ gì còn lại hoặc kiếm được trên nương trên bẫy đều có thể cho vào để nấu thành một nồi cháo mang đủ hương vị núi rừng “cứu đói” cho cả gia đình mùa giáp hạt.

Đọt củ mì là món rau tạo nên sức hấp dẩn của cháo măng.
Đọt củ mì là món rau tạo nên sức hấp dẩn của cháo măng.

Đã qua rồi những ngày tháng như vậy, những người con Vân Kiều, Pa Cô sống và lớn lên nhờ nồi cháo măng của mẹ. Mẹ thường ra vườn hái quả bí đỏ, ngắt vài đọt ớt, đọt sắn, rau dớn, rau rừng... còn tụi nhỏ chúng tôi đi bắt cá suối sau đó nướng lên.

Một vài loại lá rừng tạo nên vị chua ngọt cho món cháo măng
Một vài loại lá rừng tạo nên vị chua ngọt cho món cháo măng

Bố thì trên đường đi rẫy về bắt được con chuột, con sóc, hay con dúi... Tất cả các nguyên liệu trên sơ chế, để ráo nước. Rồi mẹ cho nắm gạo vào cối giã, củ măng gọt vỏ thái sợi rồi cũng cho vào cối giã sơ, giã thêm vài trái ớt sau đó cho vào nồi nước đun sôi cùng bí đỏ, thịt rừng trong khoảng 20 phút. Rồi cho tất cả các loại rau vào nồi cháo đang sôi.

Thường những lúc mẹ nấu cháo, những đứa trẻ ngồi cạnh chờ đợi và được nghe tiếng réo lên của nước, tiếng tí tách của lửa. Nồi cháo tiếp tục đun khoảng 5 phút. Lúc này mùi thơm đã bay ngào ngạt, tụi nhỏ háo hức được mẹ múc vào từng bát rồi hì hà hì hụi húp lấy húp để cho vả cả mồ hôi, vị vay, nóng, mặt đứa nào cũng đỏ bừng mà nhìn nhau cười...

cá nướng bếp than tạo nên sức cuốn hút đối với bữa ăn, nhất là ăn kèm với cháo măng sẽ có hương vị rất đặc biệt
Cá nướng bếp than tạo nên sức cuốn hút đối với bữa ăn, nhất là ăn kèm với cháo măng sẽ có hương vị rất đặc biệt

Nồi cháo thơm ngon đậm đà là nhờ hương vị núi rừng hòa quyện vào nhau và nó giúp những đứa trẻ lớn lên, nó theo mỗi người khi đi xa luôn nhớ về bản làng, cái nôi sản sinh và nuôi dưỡng những con người hiền lương, chân thành, yêu thiên nhiên và hết thảy những con người.

Cuộc sống có rất nhiều đổi thay, mặc dù mùa đói giáp hạt vẫn còn nhưng nó được sẻ chia bằng những tấm lòng của người miền xuôi. “Tà lụt tà lào” không trở thành kí ức, món cháo măng này vẫn hiện hữu và nó đã trở thành đặc sản của người Vân Kiều, Pa Cô ở miền Tây Quảng Trị.

Nếu có một thứ gì đó khi nhắc đến đã xốn xang thì đó là cháo măng, khi nhắc đến thấy tự hào thì nó cũng là cháo măng vì cháo măng đã trở thành món đặc sản ẩm thực của đồng bào. Và tôi tin, chính cháo măng đối với đồng bào hay du khách gần xa đó là văn hóa, đó cũng là ẩm thực. Từ ẩm thực đã sản sinh ra văn hóa và từ văn hóa, ẩm thực sẽ trường tồn.

TAGS

Chiêm ngưỡng vẻ đẹp hoang sơ của Công viên địa chất toàn cầu Đắk Nông

PV |

Với sự đa dạng về địa chất và thiên nhiên, Công viên Địa chất Đắk Nông đã được công nhân là Công viên Địa chất toàn cầu thứ ba ở Việt Nam, sau Cao nguyên đá Đồng Văn và Non nước Cao Bằng.

Mê mẩn ngắm bình minh trên biển Cửa Lò

Quang Đại |

Phố biển Cửa Lò đẹp rạng ngời, mê hồn vào mỗi bình minh, khi mặt trời vừa thức dậy, soi ánh sáng diệu kỳ trên sóng nước trong xanh, người dân và du khách cũng đã kéo nhau ra bãi biển để buôn bán, thưởng thức vẻ đẹp tuyệt vời của thiên nhiên ban tặng.

Nghé xáo lá lốt, đặc sản của đất Hướng Hoá

Nguyễn Ngọc Tuân |

Thử tìm hiểu về cách chế biến món thịt trâu nghé xáo lá lốt đậm chất Quảng Trị, làm say đắm du khách khi đến với miền Tây đất lửa anh hùng.

Tò mò dẫn dụ du lịch Tây Nguyên

Văn Công Hùng |

Trong phong trào nhà nhà làm du lịch, người người làm du lịch như hiện nay, nhất là khi Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch lên tiếng kêu gọi người Việt đi du lịch trong nước để kích cầu du lịch (như lời kêu gọi giải cứu các thứ một dạo, từ trái cây tới thịt lợn), thì Tây Nguyên nổi lên như một mỏ tiềm năng lớn.