Nhận thức rõ vai trò chiến lược và lâu dài của kinh tế tập thể (KTTT), thời gian qua, tỉnh đã đặc biệt chú trọng hỗ trợ các hợp tác xã (HTX) và tổ hợp tác (THT) trong lĩnh vực công nghiệp, thương mại như một động lực then chốt thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, số lượng HTX hoạt động hiệu quả trong lĩnh vực này vẫn còn hạn chế.
Một trong những mô hình điển hình là HTX Dược liệu Trường Sơn đóng tại Cụm công nghiệp Cam Thành, huyện Cam Lộ. HTX này đang từng bước khẳng định vị thế trên thị trường với danh mục sản phẩm ngày càng phong phú, đa dạng. Các sản phẩm như tinh dầu sản xuất từ dược liệu sả chanh, tràm, khuynh diệp, dầu gội đầu bồ kết, xà bông thảo dược, dầu xoa bóp, muối ngâm chân thảo dược được bán ra rộng rãi ở thị trường trong và ngoài tỉnh.
Hiện HTX có 4 sản phẩm được chứng nhận OCOP cấp tỉnh, trong đó 1 sản phẩm OCOP 4 sao là cao gội đầu Mộc Mây. Đặc biệt, năm 2024, HTX Dược liệu Trường Sơn vinh dự được nhận giải thưởng Mai An Tiêm vinh danh 100 HTX có sản phẩm tiêu biểu/33.000 HTX toàn quốc.
Chia sẻ về quá trình phát triển, Giám đốc HTX Dược liệu Trường Sơn Lê Thanh Huệ cho biết, đơn vị đã nhận được sự đồng hành và hỗ trợ thiết thực từ các cấp, ngành. Trong đó, đối với chương trình khuyến công năm 2024, HTX đã được hỗ trợ 70 triệu đồng để xây dựng nhãn mác cho các sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu như: tinh dầu tràm, dầu xoa bóp, dầu gội đầu Mộc Mây, cao gội đầu Mộc Mây, góp phần quan trọng vào việc hoàn thiện sản phẩm và nâng cao giá trị thương hiệu.
Trong giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh có 8 HTX trong lĩnh vực công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp tập trung vào khai thác khoáng sản, chế biến lâm sản, thủy hải sản và sản xuất tiểu thủ công nghiệp, chế biến nông sản, dược liệu... Nhiều HTX đã chứng minh được hiệu quả hoạt động, tạo ra những sản phẩm có giá trị hàng hóa như HTX Dịch vụ và chế biến thủy sản Tiến Phát, HTX Sản xuất vật liệu xây dựng và khai thác Như Lệ, HTX Cao dược liệu Định Sơn...
Giai đoạn 2021-2025, Sở Công thương chủ động triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ, sử dụng nguồn vốn khuyến công và xúc tiến thương mại từ trung ương và địa phương. Các hoạt động này tập trung vào việc bình chọn, tôn vinh sản phẩm, hỗ trợ chuyển giao công nghệ, ứng dụng thiết bị kỹ thuật tiên tiến vào sản xuất cho một số HTX tiêu biểu như: HTX Dịch vụ nông nghiệp Hùng Anh, HTX Dược liệu Trường Sơn, HTX Nông nghiệp sạch Đông Triều...
Bên cạnh đó, việc tạo điều kiện cho các HTX, THT tham gia hội chợ triển lãm, kết nối cung cầu tiêu thụ sản phẩm trong và ngoài tỉnh cũng như đưa sản phẩm vào các chuỗi bán lẻ, siêu thị như Co.opmart đã mang lại những tín hiệu tích cực. Tổng kinh phí hỗ trợ trong giai đoạn này đạt 1,104 tỉ đồng, góp phần nâng cao năng lực quản lý, đổi mới trang thiết bị, ứng dụng công nghệ, hỗ trợ đăng ký nhãn mác và mở rộng thị trường cho các đơn vị kinh tế tập thể.
Anh Nguyễn Duy Phương, Giám đốc HTX Nông nghiệp sinh thái Bốn Phương, huyện Hướng Hóa chia sẻ: “Năm 2025, HTX được hỗ trợ 145 triệu đồng đầu tư máy móc, thiết bị tiên tiến là lò đốt hiệu suất cao vào chế biến cà phê nhân. Đây là sự hỗ trợ thiết thực của chương trình khuyến công nhằm góp phần giúp HTX có thêm nguồn lực để nâng cao hiệu quả sản xuất”.
Sự hỗ trợ kịp thời và hiệu quả từ các cấp chính quyền, thông qua các chương trình khuyến công, xúc tiến thương mại đã tạo động lực quan trọng cho các HTX, các làng nghề, THT hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp nâng cao năng lực quản lý, đổi mới trang thiết bị, ứng dụng công nghệ mới vào sản xuất, hỗ trợ đào tạo nghề, đăng ký nhãn mác, nhãn hiệu hàng hóa cho sản phẩm, xúc tiến thương mại, tìm kiếm thị trường và kết nối cung cầu tiêu thụ sản phẩm.
Mặc dù đã có những nỗ lực đáng ghi nhận, tình hình phát triển HTX trong lĩnh vực công nghiệp, thương mại vẫn còn nhiều thách thức. Số lượng HTX còn ít cho thấy sự quan tâm và tham gia của người dân, doanh nghiệp vào mô hình kinh tế tập thể trong lĩnh vực này chưa cao.
Có nhiều nguyên nhân, bao gồm nhận thức về vai trò và lợi ích của HTX chưa đầy đủ, khó khăn trong việc tiếp cận vốn, công nghệ, thị trường cũng như những hạn chế về năng lực quản lý và điều hành của các HTX. Một trong những trở ngại lớn nhất là mô hình quản lý HTX theo Luật HTX năm 2012 dù đã có những cải tiến, song vẫn còn bộc lộ những hạn chế, đặc biệt trong chế độ tiền lương, bảo hiểm và công tác nhân sự. Sự bất cập này khiến các HTX khó khăn trong việc thu hút và giữ chân nhân sự có năng lực, trình độ quản lý phù hợp với yêu cầu thực tế.
Thêm vào đó, sự chồng chéo trong công tác quản lý giữa HTX công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp và HTX nông nghiệp gây ra không ít lúng túng trong tổ chức và triển khai các hoạt động hỗ trợ. Việc thiếu sự phân biệt cụ thể khiến các chính sách và giải pháp đôi khi không phù hợp với đặc thù của từng loại hình HTX.
Đáng chú ý, công tác khảo sát, đánh giá và xây dựng các mô hình liên doanh, liên kết trong sản xuất, bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm còn chậm và chưa đạt hiệu quả cao. Đây là một yếu tố then chốt để nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường và tăng cường sức cạnh tranh cho các HTX.
Vẫn còn tâm lý e ngại của một số cán bộ HTX và chính quyền địa phương trong việc chuyển đổi mô hình khai thác, quản lý chợ sang mô hình HTX hoặc các khâu dịch vụ, điểm kinh doanh của HTX. Điều này bỏ lỡ cơ hội phát huy vai trò của kinh tế tập thể trong việc quản lý và phát triển các khu chợ truyền thống.
Phó Giám đốc Sở Công thương Lê Thanh Hiếu cho biết, nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế tập thể trong lĩnh vực công nghiệp, thương mại, sở sẽ tiếp tục phối hợp với Liên minh HTX và các sở, ngành, địa phương tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức về vai trò và lợi ích của HTX, nhất là đối với lĩnh vực sản xuất công nghiệp, kinh doanh thương mại.
Đồng thời tiếp tục hỗ trợ các HTX mới thành lập, có tiềm năng phát triển, nâng cao năng lực quản lý, điều hành, tiếp cận vốn, khoa học công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm và xây dựng các chuỗi liên kết giá trị bền vững.
Việc triển khai đồng bộ các giải pháp này được kỳ vọng sẽ tạo ra một bước chuyển biến mạnh mẽ trong phát triển KTTT lĩnh vực công nghiệp, thương mại của tỉnh, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân, đồng thời đóng góp vào sự phát triển bền vững của kinh tế địa phương.
Nguồn tin: Báo Quảng Trị
